Een erfenis aanvaarden?

1. Moet ik de erfenis aanvaarden? En op welke wijze?

 

Als u op grond van de wet of door middel van een testament als erfgenaam bent aangewezen, is allereerst de vraag of u de erfenis wilt aanvaarden en zo ja, op welke wijze.

Erfenis aanvaarden of verwerpen?

Als (eventuele) erfgenaam heeft u drie mogelijkheden:

I. Zuiver aanvaarden van de nalatenschap
II. Verwerpen van de nalatenschap
III. Beneficiair aanvaarden

 

I. Zuiver aanvaarden

Door zuiver te aanvaarden wordt u erfgenaam en treedt u (samen met uw mede-erfgenamen) in de rechten van de overleden persoon. De erfgenamen nemen alle rechten en plichten over van de overledene.

Dit betekent ook dat, in het geval dat er meer schulden dan bezittingen tot de nalatenschap behoren, u met uw privévermogen (mede-)aansprakelijk wordt voor de schulden.

Het zuiver aanvaarden van de nalatenschap kan vorm vrij gebeuren door daar uitdrukkelijk een verklaring over af te leggen, maar kan ook worden afgeleid uit het feit dat iemand zich als erfgenaam gedraagt.
De wet spreekt van het zich gedragen als ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam.

Een zuivere aanvaarding komt soms tot stand zonder er bij stil te staan.

Per 1 september 2016 is de wet aangepast. Een erfgenaam gedraagt zich als ondubbelzinnig en zonder voorbehoud zuiver aanvaard hebbende erfgenaam door goederen van de nalatenschap te verkopen, te bezwaren of door op andere wijze goederen van de nalatenschap aan het verhaal van schuldeisers te onttrekken.

Met deze nieuwe tekst is bedoeld een duidelijker onderscheid te maken tussen handelingen die strekken tot het beheren van de nalatenschap en het beschikken daarover. Op het moment dat iemand als “heer en meester” beschikt over de goederen van de nalatenschap door die bijvoorbeeld te verkopen, is dat een handeling die leidt tot zuivere aanvaarding.

Ten opzichte van de oude wettekst is er minder snel sprake van zuivere aanvaarding door ondoordachte handelingen.

II. Verwerpen van de nalatenschap

Na verwerping wordt u geacht nimmer erfgenaam te zijn geweest. U ontvangt dan niets en eventuele schulden van de nalatenschap kunnen niet op u worden verhaald.
Om een erfenis te verwerpen moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn kosten aan verbonden.

III. Beneficiaire aanvaarding

Als u beneficiair aanvaardt wordt u wel erfgenaam, maar bent u niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap. U wordt dan slechts aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap, voor zover er in die nalatenschap baten aanwezig zijn. Er wordt als het ware een muur opgetrokken tussen de erfenis en uw eigen privé-vermogen. Om een erfenis beneficiair te aanvaarden moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn kosten aan verbonden.

Bij een beneficiaire aanvaarding dienen er wel een aantal formaliteiten in acht te worden genomen, de wettelijke vereffeningsprocedure.

Verdere gevolgen van het aanvaarden of verwerpen

Een eenmaal gemaakte keuze is onherroepelijk. Als eenmaal zuiver is aanvaard, kan niet meer worden verworpen of andersom.
Slechts onder bijzondere omstandigheden kunt u een gemaakte keus ongedaan maken. Wordt u na een zuivere aanvaarding geconfronteerd met schulden van de erflater waardoor de erfenis een negatief saldo krijgt? Onderneem onmiddellijk actie en laat u goed adviseren.

 


2. Een van de erfgenamen weigert om een keus te maken, wat nu?

Als een (potentiële) erfgenaam geen keuze wil maken leidt dat vaak tot een impasse in de afwikkeling van de nalatenschap.

Bijvoorbeeld kan dan geen verklaring van erfrecht afgegeven worden door de notaris.

Als een erfgenaam weigert een keuze kenbaar te maken kan de kantonrechter worden gevraagd de betreffende erfgenaam een termijn te stellen waarbinnen de keus omtrent het aanvaarden van de nalatenschap moet worden gedaan. Als de erfgenaam die termijn laat verlopen dan wordt hij/zij geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard.


3. Wat gebeurt er met mijn erfdeel als ik verwerp?

Wanneer u uw erfdeel verwerpt, schuift uw erfdeel als het ware door naar de eerst volgende erfgenaam/erfgenamen die daarvoor in aanmerking komt/komen. Het is afhankelijk van de omstandigheden van het geval waar uw erfdeel terechtkomt, onder andere van de vraag of er al dan niet een testament gemaakt is.


4. Kan ik een gedane keus ongedaan maken?

 

In beginsel is het antwoord nee. Een eenmaal gemaakte keus om zuiver of beneficiair te aanvaarden of te verwerpen is onherroepelijk en kan niet ongedaan worden gemaakt.

Per 1 september 2016 is nieuwe wetgeving ingevoerd waarbij nieuwe regels zijn gesteld over het aanvaarden van een nalatenschap. Onderdeel daarvan is een nieuwe regel voor “onverwachte schulden”. Nadat een erfenis al is aanvaard komen erfgenamen soms onverwacht voor onaangename verassingen te staan als achteraf blijkt dat de overledene veel meer schulden had dan verwacht.

De hoofdregel blijft dat een eenmaal gemaakte keus onherroepelijk is. Als er eenmaal zuiver is aanvaard, kun je niet alsnog de erfenis verwerpen of beneficiair aanvaarden. Echter, in het geval van onverwachte schulden is het nu mogelijk om met toestemming van de kantonrechter de zuivere aanvaarding om te zetten naar een beneficiaire aanvaarding, zodat de erfgenaam niet meer met privé-vermogen aansprakelijk is voor de schulden.

Het zal in de praktijk moeten blijken hoeveel toegevoegde waarde deze nieuwe regel heeft. Met name is nog niet duidelijk hoe de rechter om zal gaan met het begrip “onverwachte schuld”. In  praktijk blijkt dat de rechter wel kritisch is als het gaat om de vraag of de schuld daadwerkelijk “onverwacht” was voor de erfgenaam.

.


Stel uw erfenis vraag.

 

 

Medisch dossier opvragen bij wilsonbekwaamheid ten tijde van het maken van een testament ondanks beroepsgeheim arts.

Medisch dossier

Ik wil het medisch dossier opvragen van mijn vader/moeder omdat ik vermoed dat hij/zij medisch gezien niet in staat was een testament te maken. Kan dat?

Dit is een in de praktijk veel voorkomende vraag. Als na het overlijden blijkt dat iemand een testament heeft gemaakt terwijl je sterke twijfels had of diegene wel in staat was om dat te doen, wordt vaak de behoefte gevoeld hier navraag over te doen.

Bijvoorbeeld kan de huisarts of een andere behandelende arts worden gevraagd om inzage in het medisch dossier.

Een arts kan en mag echter niet zomaar een verklaring afleggen of inzage verlenen vanwege de geheimhoudingsplicht die hij heeft omtrent de gegevens van zijn patiënten.

De verplichting tot geheimhouding wordt niet opgeheven door het overlijden van de patiënt.

Dus ook na het overlijden blijft de arts gebonden aan zijn geheimhoudingsverplichting.
Deze verplichting is wettelijk vastgelegd. Bovendien mag een arts op grond van de wet ook in het kader van een gerechtelijke procedure zich beroepen op een verschoningsrecht. Dat betekent dat een arts geen verklaring hoeft af te leggen.
Het verschoningsrecht is gebaseerd op de gedachte dat een ieder zich voor bijstand en advies tot een hulpverlener moet kunnen wenden zonder ervoor te vrezen dat de inhoud hiervan aan derden bekend wordt. Het recht op privacy wordt als een zwaarwegend belang beschouwd.

Onder omstandigheden kunnen hier uitzonderingen op worden gemaakt.

De Hoge Raad heeft in een arrest uit 2001 geoordeeld dat de geheimhoudingsplicht kan worden doorbroken:

  1. wanneer er zwaarwegende aanwijzingen bestaan dat de erflater niet over zijn verstandelijke vermogens beschikte en niet bekwaam was om rechtshandelingen te verrichten;
  2. aannemelijk is dat het medisch dossier daarover opheldering zal kunnen geven;
  3. terwijl deze opheldering niet op andere wijze verkregen kan worden.

Als aan deze drie vereisten voldaan is, kan een rechter een arts verplichten tot het vrijgeven van het medisch dossier. In de praktijk komt dit maar zeer zelden voor, rechters zijn over het algemeen zeer kritisch en terughouden bij het doorbreken van de geheimhoudingsplicht van een arts. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen wordt er door de rechter geoordeeld dat een arts zich niet kan beroepen op zijn geheimhoudingsplicht.

Of er inderdaad sprake is van zwaarwegende aanwijzingen is, is een afweging van feitelijke aard. Het is met andere woorden sterk afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval of het mogelijk is om inzage te krijgen in het medisch dossier.

Mr. Wiebren Santema kan u adviseren en bijstaan in deze gevallen. Wiebren Santema heeft een ruime ervaring met discussies over geheimhoudingsverplichingen. Hij heeft met succes procedures gevoerd over het verlenen van inzage in medische dossiers en dossiers van notarissen.

 

Ik wil het medisch dossier opvragen van mijn vader/moeder omdat ik vermoed dat hij/zij medisch gezien niet in staat was een testament te maken. Kan dat? Dit is een in de praktijk veel voorkomende vraag. Als na het overlijden blijkt dat iemand een testament heeft gemaakt terwijl je sterke twijfels had of diegene wel in staat was om dat te doen, wordt vaak de behoefte gevoeld hier navraag over te doen.


Is er een verjaringstermijn voor het nietig verklaren van een testament bij wilsonbekwaamheid?

 

medisch dossier opvragen. Vermoeden dat cliënt medisch gezien niet in staat was een testament te maken.

 

 

 

Wilt u meer weten over het erfrecht?
Of vrijblijvend van gedachten wisselen?
Neem contact op met mr. W.S. (Wiebren) Santema

 

 

Rechten en plichten erfgenamen

Rechten en plichten van erfgenamen.

 

1. Wat moet ik doen als ik niet of onvoldoende word geïnformeerd bij een nalatenschap / erfenis?

Erfgenamen zijn verplicht elkaar alle gegevens te verstrekken die voor de bepaling van hun erfrechtelijke posities van belang zijn. Voorafgaand aan een verdeling heeft iedere deelgenoot het recht een boedelbeschrijving te vorderen. Een boedelbeschrijving houdt in dat alle tot de nalatenschap behorende goederen en zaken worden beschreven, zowel de baten als de lasten. Een boedelbeschrijving kan onderhands worden opgesteld, maar ook door een notaris in de vorm van een notariële akte. In een notariële akte wordt de boedelbeschrijving in de meeste gevallen onder ede bevestigd.

Het is mogelijk om de kantonrechter een boedelbeschrijving te laten bevelen. De kantonrechter zal daartoe een notaris aanwijzen.
De kosten van de werkzaamheden van de notaris worden aangemerkt als boedelkosten. Dit betekent dat de kosten voor rekening komen van de erfgenamen.

Het afleggen van een eed omtrent de juistheid van de boedelbeschrijving lijkt op het eerste gezicht gratuit. Maar let wel dat wanneer blijkt dat er toch zaken buiten beschouwing zijn gelaten er in feite meineed is gepleegd en dat op het plegen van meineed  strafrechtelijke sancties staan.

Daarnaast geldt dat een erfgenaam die opzettelijk tot de nalatenschap behorende goederen verzwijgt, zoek maakt of verborgen houdt, zijn aandeel daarin aan de overige erfgenamen verbeurt  (artikel 3:194 lid 2 BW).

 

2. Wat zijn mijn rechten en plichten als erfgenaam ten opzichte van andere erfgenamen?

De nalatenschap vormt een onverdeelde gemeenschap waartoe alle erfgenamen ieder voor een gelijk deel gerechtigd zijn.

Juridisch wordt deze gezamenlijke eigendom aangeduid als een gemeenschap en de gerechtigden (erfgenamen) als deelgenoten.

Alle tot de nalatenschap behorende goederen zijn mede-eigendom van alle erfgenamen zolang er nog niet verdeeld is. Dit betekent dat niet over de boedel (zowel inboedel als banktegoeden) kan worden beschikt zonder medewerking en/of instemming van alle deelgenoten.

Met daden van beschikking worden handelingen bedoeld als verkopen, verhuren of verpachten van de grond c.q. de woning.

Voor het overige geschiedt het beheer van de gemeenschap door de deelgenoten tezamen. Onder beheer wordt begrepen “alle handelingen die voor de normale exploitatie van het goed dienstig kunnen zijn, waaronder ook het aannemen van aan de gemeenschap verschuldigde prestaties”.

Bepaalde handelingen die kunnen beschouwd als beheersdaden kunnen door iedere deelgenoot afzonderlijk worden verricht. Hierbij gaat het om handelingen dienende tot gewoon onderhoud of tot behoud van de zaak en handelingen die geen uitstel kunnen lijden.

Deelgenoten kunnen onderling afspraken maken over het beheer van de gemeenschap. Op verzoek van een belanghebbende partij kan de kantonrechter desnoods een beheersregeling treffen.

Erfgenamen zijn verplicht elkaar alle gegevens te verstrekken die voor de bepaling van hun erfrechtelijke posities van belang zijn. Voorafgaand aan een verdeling heeft iedere deelgenoot het recht een boedelbeschrijving te vorderen.

 

 


 

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch?

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch?

Schenkingen tussen ouders en kinderen zijn de normaalste zaak van de wereld.  Onder het motto: “beter met de warme dan met de koude hand” bieden ouders hun kinderen vaak financiële ondersteuning.

Toch zijn er situaties waarin deze vrijgevigheid een ongemakkelijk gevoel oplevert. Berichten over financieel ouderenmisbruik zijn aan de orde van de dag. Naar schatting waren er in 2009 ongeveer 30.000 ouderen slachtoffer van financieel misbruik. De meeste daders behoren tot de familiekring van het slachtoffer.

Bewijslast

Als het gaat om schenkingen is vaak het motto: “eens gegeven blijft gegeven”, maar wat als een schenking tegen de zin van de gever tot stand is gekomen? Of een geldbedrag al dan niet vrijwillig is afgestaan door de gever zal vaak ontaarden in een welles-nietes discussie, vaak ook omdat dergelijke afspraken in besloten kring worden gemaakt en er niets over op papier wordt gezet.

Daarmee ontstaat vaak een bewijsprobleem, want degene die moet aantonen of er wel of geen schenkingsafspraak is gemaakt zal dat vaak niet kunnen aantonen. Als bijvoorbeeld de schenkende partij het geschonken bedrag terug wil vorderen, zal de schenker moeten aantonen dat de schenkingsovereenkomst niet rechtsgeldig is.

Misbruik van omstandigheden

Maar de wet komt degene die slachtoffer is geworden van misbruik van omstandigheden te hulp en geeft een bijzondere bewijslastverdeling bij dit soort discussies. Op het moment dat een schenking tot stand is gekomen op basis van misbruik van omstandigheden, is het aan de ontvangende partij om te bewijzen dat dit niet het geval is geweest.

Niet alle bewijsproblemen omtrent schenkingen kunnen op deze manier worden opgelost. Soms komt pas na het overlijden van vader of moeder aan het licht dat er geld is verdwenen, zoals in de navolgende zaak waar mr. W.S. Santema bij was betrokken.

Uitspraak Hof Den Haag 24 mei 2016

Na het overlijden van haar moeder kreeg  de dochter het gevoel dat er iets niet klopte.

Er bleek veel minder spaargeld te zijn dan er volgens haar zou moeten zijn.  Na lang aandringen bleek dat twee broers in de dagen voor het overlijden van moeder een groot deel van het spaargeld hadden opgenomen. De broers stelden zich op het standpunt dat moeder dit geld aan hen had geschonken. Enig bewijs voor deze schenking konden zij niet leveren – maar ook de dochter kon andersom niet aantonen dat het niet zo was gegaan.

Er ontstond een juridische strijd over wie van de partijen nu eigenlijk moet aantonen dat er wel of geen schenking was gedaan door moeder op haar sterfbed. De rechtbank vond dat het aan de dochter was om aan te tonen dat er geen sprake was van een schenking.

In hoger beroep besliste het Hof dat de broers het bewijs moesten leveren dat er sprake was van een schenking. Omdat dit bewijs niet kon worden geleverd, moest het geld terug in de erfenis worden gebracht.

 

rechtgeldigheid van schenking

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch? En de gehele uitspraak op pdf  → klik hier

 

 

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking Hoe zit dat juridisch


 

 

Gerechtshof Den Haag.
Datum uitspraak 24-05-2016
Datum publicatie 03-06-2016
Zaaknummer 200.171.269/01
Rechtsgebieden Civiel recht
Bijzondere kenmerken Hoger beroep
Inhoudsindicatie:

Erfrecht. Verdeling nalatenschap. Omvang legitieme portie. Vraag of opgenomen gelden al of niet een gift zijn (geweest). Erkenning dat geld is opgenomen, maar ten titel van schenking is een ja.. maar verweer. Geen specifiek bewijsaanbod ter zake deze titel (gift) gedaan. Onrechtmatige toe-eigening van gelden noopt tot schadevergoeding aan de gezamenlijke erfgenamen (nalatenschap). Wettelijke rente. Vordering tot verdeling.

arrest van 24 mei 2016
inzake [de dochter] , wonende te [woonplaats] ,
appellante, hierna te noemen: appellante,
advocaat: mr. W.S. Santema te Sneek,
tegen
1. [de stiefzoon] , wonende te [woonplaats] , geïntimeerde, hierna te noemen: geïntimeerde sub 1, advocaat: mr. J. Groot Koerkamp te Zoetermeer,
2. [zoon een] , wonende te Nieuwerbrug aan den Rijn, gemeente Bodegraven, geïntimeerde, hierna te noemen: geïntimeerde sub 2, advocaat: mr M.P.J. Frederiks te Woerden, hierna tezamen ook: geïntimeerden.

Lees de hele uitspraak op Rechtspraak.nl

Geen inloggegevens van overledene, Wat nu?

Geen inloggegevens van overledene, wat nu?

Wanneer een dierbare overlijdt, is het vaak wenselijk om foto’s, online contactgegevens en digitale documenten van de overledene te hebben. Maar wat als je de inloggegevens van bepaalde accounts, of zelfs de toegangscode van de mobiele telefoon of computer, niet kunt achterhalen?

Eerste Hulp Bij Recht zocht het uit.

Accounts die doorleven
‘Doordat nabestaanden vaak niet weten waar iemand allemaal op is geabonneerd en met welke gegevens, kunnen deze accounts vaak niet worden opgezegd en blijven ze dus ‘doorleven’’, legt Sander van der Meer, forensisch ICT-specialist en tevens oprichter en algemeen directeur van het bedrijf Digitale Nazorg, uit.

‘Het begrip ‘digitale erfenis’ is een verzamelnaam van alles wat een overledene op digitaal gebied achterlaat. Veel digitale zaken zijn helaas niet, of niet goed geregeld bij een overlijden. Bij Digitale Nazorg kunnen we, met behulp van diverse hard- en software, informatie op harde schijven vinden, mobiele telefoons uitlezen en zeer uitgebreid zoeken op het internet.’

Wie heeft er toegang?
Volgens Wiebren Santema, erfrecht advocaat bij Machiels Advocaten, is het krijgen van toegang tot inloggegevens van een dierbare overledene een steeds grotere rol gaan spelen in discussies tussen erfgenamen. ‘Dat komt doordat er bijvoorbeeld steeds meer via internet wordt gebankierd en men geen papieren bankafschriften meer ontvangt. Maar meestal is het probleem bij deze discussies veelomvattender en gaat het over de vraag of je überhaupt recht hebt op afgifte van die gegevens. Niet in alle gevallen kun je als kind namelijk onbeperkt toegang krijgen tot de bankgegevens van je ouders.’

Van der Meer: ‘Wanneer je door een verklaring van erfrecht een rechthebbende nabestaande bent, ben je in principe de rechtmatige eigenaar van de apparatuur van de overledene. Je bent dan bevoegd tot het opvragen en wijzigen van diverse zaken van de overledene. Wanneer wij onderzoek doen en toegang nodig hebben tot die apparatuur, vragen we hen altijd te tekenen voor toestemming. Anders zouden wij ons schuldig maken aan een misdrijf als ‘computervredebreuk’ volgens artikel 138a van het Wetboek van Strafrecht.’

Minimaal drie maanden
‘‘Vroeger’ was de tip om alle abonnementen, zoals internet- of telefoonabonnementen, zo snel mogelijk op te zeggen vanwege de kosten’, zegt Van der Meer. ‘Wij adviseren echter om al deze abonnementen minimaal drie maanden te laten doorlopen. Dat kost misschien wat geld, maar op die manier krijg je nog wel inzicht in de lopende mailwisselingen van de overledene, kun je via het e-mailaccount andere accounts opzeggen en kun je nog gebruik maken van de SMS-controle of 2-staps verificatie die daar vaak voor nodig is.’

Social media
‘Met name social media vormen een groot probleem bij een overlijden, omdat de ‘vrienden’ van de overledene vaak niet weten dát de persoon is overleden’, vertelt Van der Meer. ‘Of er ontstaan allemaal ongewilde geruchten op de betreffende media. Nabestaanden weten vaak niet eens wat er allemaal mogelijk is met de social media-accounts van de overledene. Wat zij zelf al kunnen regelen na het overlijden van een dierbare, hangt natuurlijk wel af van de kennis en ervaring op digitaal gebied. Stappenplannen voor het opzeggen van social media-kanalen van iemand die is overleden, staan op onze website: https://www.digitalenazorg.nl/blog/

‘Wij kunnen helpen bij het beëindigen van online diensten. Maar de accounts ook onzichtbaar maken, behoort niet tot onze taken. Nu is het begrip ‘onzichtbaar’ relatief, want als er eenmaal iets op internet staat, is het vrijwel onmogelijk het daar af te halen.’

Tips om te voorkomen
Hoe kun je voorkomen dat erfgenamen bij jouw overlijden discussies krijgen over jouw digitale erfenis? Santema: ‘Mijn tip om een erfrechtelijk geschil te voorkomen, is om vooral regelmatig je testament te laten checken en daarbij ook aandacht te besteden aan je digitale erfenis.’

Van der Meer: ‘Je digitale erfenis kun je heel simpel op orde brengen door een stuk papier te maken met daarop alle diensten, gebruikersnamen, wachtwoorden en codes. Deel dat document met een naaste. Een alternatief voor een stuk papier is een digitale kluis. Hier kun je indien je nog in leven bent, online al je gegevens, accounts, wachtwoorden en nabestaanden in kwijt. Zo’n bedrijf geeft deze gegevens dan vrij aan de aangewezen nabestaanden, wanneer je overlijdt.’

Geen inloggegevens van overledene, wat nu?

Wiebren Santema is specialist op het gebied van erfrecht.
Als advocaat is zijn werkwijze helder en transparant.

 

testament inloggegevens overledene