Agrarisch erfrecht

 

agrarisch recht

Met “agrarisch erfrecht” wordt gedoeld op een erfenis waarin sprake is van een agrarisch bedrijf dat binnen familieverband moet worden overgedragen of een bedrijf dat in voorgaande jaren al overgedragen is.

 

Het klassieke voorbeeld is dat van de boerderij die van vader op zoon wordt overgedragen.

Binnen familieverband kan een dergelijke bedrijfsoverdracht de nodige vragen oproepen. Het is niet ongebruikelijk dat de bedrijfsopvolger het bedrijf overneemt tegen betaling van de zogenaamde “agrarische waarde”.

Met agrarische waarde wordt gedoeld op een prijs die de bedrijfsopvolger in staat stelt om het bedrijf nog juist lonend voort te kunnen voortzetten. Meestal is eend dergelijke waarde lager dan de waarde van het bedrijf in het economisch verkeer, bijvoorbeeld de prijs die een derde partij zou betalen of een verkoopopbrengst die zou kunnen worden gerealiseerd bij liquidatie van het bedrijf.

Binnen gezinsverband kan de overname van het familiebedrijf de nodige spanningen en vragen oproepen.

Als de bedrijfsopvolger het volle pond zou moeten betalen bij overname van het bedrijf, zal dat vaak betekenen dat overname niet mogelijk is en dat het familiebedrijf moet worden beëindigd. Anderzijds zullen de andere kinderen soms het gevoel hebben dat de broer/zus het bedrijf voor een zacht prijsje heeft overgenomen.

 

De term “agrarisch erfrecht” zou de indruk kunnen wekken dat er sprake is van bijzondere regelgeving die afwijkt van het gewone erfrecht als het gaat om bedrijfsovernames van agrarische bedrijven.

Dat is niet het geval. Wel zijn er in de jurisprudentie richtlijnen ontwikkeld omtrent het hanteren van de agrarische waarde in het kader van bedrijfsovernames.

Het hanteren van de agrarische waarde bij een bedrijfsovername vormt onder specifieke omstandigheden geen inbreuk op de legitieme rechten van de andere kinderen.


Is er een probleem in de familie over een erfenis?

Maak vandaag nog een afspraak om te bekijken wat uw situatie is.

Elke situatie is weer anders en dat verdient maatwerk en zorg!

Bel gerust met mr. W.S. (Wiebren) Santema

Telefoonnummer bellen erfenis nalatenschap.

Iedere donderdagmiddag is er gelegenheid om gebruik te maken van het gratis telefonisch spreekuur 


 

Een publicatie van agrarisch recht zaak uit de praktijk van mr. W.S. Santema

Rechtspraak uitspraak Agrarisch recht.

Instantierechtbank Noord-Nederland Datum uitspraak 22-10-2014 Datum publicatie 23-10-2014 Zaaknummer C-17-130666 – HA ZA 13-333
Rechtsgebieden Burgerlijk procesrecht.
Bijzondere kenmerken Eerste aanleg enkelvoudig.
Inhoudsindicatie

Erfrecht, bedrijfsoverdracht tegen agrarische waarde vanuit vader-zoon maatschap; geen gift die bij afwikkeling nalatenschap in aanmerking moet worden genomen.

vonnis

RECHTBANK NOORD-NEDERLAND
Afdeling privaatrecht
Locatie Leeuwarden

 

Een erfenis aanvaarden?

Moet ik de erfenis aanvaarden? En op welke wijze?

Als u op grond van de wet of door middel van een testament als erfgenaam bent aangewezen, is allereerst de vraag of u de erfenis wilt aanvaarden en zo ja, op welke wijze.

Erfenis aanvaarden of verwerpen?

Als (eventuele) erfgenaam heeft u drie mogelijkheden:

  1. Zuiver aanvaarden van de nalatenschap
  2. Verwerpen van de nalatenschap
  3. Beneficiair aanvaarden

erfgenaam erfenis aanvaarden

Zuiver aanvaarden

Door zuiver te aanvaarden wordt u erfgenaam en treedt u (samen met uw mede-erfgenamen) in de rechten van de overleden persoon. De erfgenamen nemen alle rechten en plichten over van de overledene.

Dit betekent ook dat, in het geval dat er meer schulden dan bezittingen tot de nalatenschap behoren, u met uw privévermogen (mede-)aansprakelijk wordt voor de schulden.

Het zuiver aanvaarden van de nalatenschap kan vorm vrij gebeuren door daar uitdrukkelijk een verklaring over af te leggen, maar kan ook worden afgeleid uit het feit dat iemand zich als erfgenaam gedraagt.
De wet spreekt van het zich gedragen als ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam.

Een zuivere aanvaarding komt soms tot stand zonder er bij stil te staan.

Per 1 september 2016 is de Wet “bescherming erfgenamen tegen schulden” in werking getreden. Zoals uit de titel al blijkt is het daarvan de bedoeling om erfgenamen meer bescherming te bieden tegen schulden die verbonden zijn aan een erfenis.
Lees meer: Per 1 september 2016 is de wet aangepast.

Een erfgenaam gedraagt zich als ondubbelzinnig en zonder voorbehoud zuiver aanvaard hebbende erfgenaam door goederen van de nalatenschap te verkopen, te bezwaren of door op andere wijze goederen van de nalatenschap aan het verhaal van schuldeisers te onttrekken.

Met deze nieuwe tekst is bedoeld een duidelijker onderscheid te maken tussen handelingen die strekken tot het beheren van de nalatenschap en het beschikken daarover. Op het moment dat iemand als “heer en meester” beschikt over de goederen van de nalatenschap door die bijvoorbeeld te verkopen, is dat een handeling die leidt tot zuivere aanvaarding.

Ten opzichte van de oude wettekst is er minder snel sprake van zuivere aanvaarding door ondoordachte handelingen.

 

.

Verwerpen van de nalatenschap

Na verwerping wordt u geacht nimmer erfgenaam te zijn geweest. U ontvangt dan niets en eventuele schulden van de nalatenschap kunnen niet op u worden verhaald.
Om een erfenis te verwerpen moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn kosten aan verbonden

Beneficiaire aanvaarding

Als u beneficiair aanvaardt wordt u wel erfgenaam, maar bent u niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap. U wordt dan slechts aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap, voor zover er in die nalatenschap baten aanwezig zijn. Er wordt als het ware een muur opgetrokken tussen de erfenis en uw eigen privé-vermogen. Om een erfenis beneficiair te aanvaarden moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn kosten aan verbonden.

Bij een beneficiaire aanvaarding dienen er wel een aantal formaliteiten in acht te worden genomen, de wettelijke vereffeningsprocedure.

 

Verdere gevolgen van het aanvaarden of verwerpen

Een eenmaal gemaakte keuze is onherroepelijk. Als eenmaal zuiver is aanvaard, kan niet meer worden verworpen of andersom.
Slechts onder bijzondere omstandigheden kunt u een gemaakte keus ongedaan maken. Wordt u na een zuivere aanvaarding geconfronteerd met schulden van de erflater waardoor de erfenis een negatief saldo krijgt? Onderneem onmiddellijk actie en laat u goed adviseren.

 


Erfenis aanvaarden of verwerpen. Er zijn drie mogelijkheden om een erfenis te aanvaarden.

Een van de erfgenamen weigert om een keus te maken, wat nu?

Als een (potentiële) erfgenaam geen keuze wil maken leidt dat vaak tot een impasse in de afwikkeling van de nalatenschap.

Bijvoorbeeld kan dan geen verklaring van erfrecht afgegeven worden door de notaris.

Als een erfgenaam weigert een keuze kenbaar te maken kan de kantonrechter worden gevraagd de betreffende erfgenaam een termijn te stellen waarbinnen de keus omtrent het aanvaarden van de nalatenschap moet worden gedaan. Als de erfgenaam die termijn laat verlopen dan wordt hij/zij geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard.


Wat gebeurt er met mijn erfdeel als ik verwerp?

Wanneer u uw erfdeel verwerpt, schuift uw erfdeel als het ware door naar de eerst volgende erfgenaam/erfgenamen die daarvoor in aanmerking komt/komen. Het is afhankelijk van de omstandigheden van het geval waar uw erfdeel terechtkomt, onder andere van de vraag of er al dan niet een testament gemaakt is.


Kan ik een gedane keus ongedaan maken?

In beginsel is het antwoord nee. Een eenmaal gemaakte keus om zuiver of beneficiair te aanvaarden of te verwerpen is onherroepelijk en kan niet ongedaan worden gemaakt.

Per 1 september 2016 is nieuwe wetgeving ingevoerd waarbij nieuwe regels zijn gesteld over het aanvaarden van een nalatenschap. Onderdeel daarvan is een nieuwe regel voor “onverwachte schulden”. Nadat een erfenis al is aanvaard komen erfgenamen soms onverwacht voor onaangename verassingen te staan als achteraf blijkt dat de overledene veel meer schulden had dan verwacht.

De hoofdregel blijft dat een eenmaal gemaakte keus onherroepelijk is.

Als er eenmaal zuiver is aanvaard, kun je niet alsnog de erfenis verwerpen of beneficiair aanvaarden. Echter, in het geval van onverwachte schulden is het nu mogelijk om met toestemming van de kantonrechter de zuivere aanvaarding om te zetten naar een beneficiaire aanvaarding, zodat de erfgenaam niet meer met privé-vermogen aansprakelijk is voor de schulden.

Het zal in de praktijk moeten blijken hoeveel toegevoegde waarde deze nieuwe regel heeft. Met name is nog niet duidelijk hoe de rechter om zal gaan met het begrip “onverwachte schuld”. In  praktijk blijkt dat de rechter wel kritisch is als het gaat om de vraag of de schuld daadwerkelijk “onverwacht” was voor de erfgenaam.


 

Is er een probleem in de familie over een erfenis?

Maak vandaag nog een afspraak om te bekijken wat uw situatie is.

Telefoonnummer bellen erfenis nalatenschap.

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch?

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch?

 

Schenkingen tussen ouders en kinderen zijn de normaalste zaak van de wereld.  Onder het motto: “beter met de warme dan met de koude hand” bieden ouders hun kinderen vaak financiële ondersteuning.

Toch zijn er situaties waarin deze vrijgevigheid een ongemakkelijk gevoel oplevert. Berichten over financieel ouderenmisbruik zijn aan de orde van de dag. Naar schatting waren er in 2009 ongeveer 30.000 ouderen slachtoffer van financieel misbruik. De meeste daders behoren tot de familiekring van het slachtoffer.

Bewijslast

 

Als het gaat om schenkingen is vaak het motto: “eens gegeven blijft gegeven”, maar wat als een schenking tegen de zin van de gever tot stand is gekomen? Of een geldbedrag al dan niet vrijwillig is afgestaan door de gever zal vaak ontaarden in een welles-nietes discussie, vaak ook omdat dergelijke afspraken in besloten kring worden gemaakt en er niets over op papier wordt gezet.

 

Daarmee ontstaat vaak een bewijsprobleem, want degene die moet aantonen of er wel of geen schenkingsafspraak is gemaakt zal dat vaak niet kunnen aantonen. Als bijvoorbeeld de schenkende partij het geschonken bedrag terug wil vorderen, zal de schenker moeten aantonen dat de schenkingsovereenkomst niet rechtsgeldig is.

Misbruik van omstandigheden

Maar de wet komt degene die slachtoffer is geworden van misbruik van omstandigheden te hulp en geeft een bijzondere bewijslastverdeling bij dit soort discussies. Op het moment dat een schenking tot stand is gekomen op basis van misbruik van omstandigheden, is het aan de ontvangende partij om te bewijzen dat dit niet het geval is geweest.

Niet alle bewijsproblemen omtrent schenkingen kunnen op deze manier worden opgelost. Soms komt pas na het overlijden van vader of moeder aan het licht dat er geld is verdwenen, zoals in de navolgende zaak waar mr. W.S. Santema bij was betrokken.

Uitspraak Hof Den Haag 24 mei 2016

 

Na het overlijden van haar moeder kreeg  de dochter het gevoel dat er iets niet klopte.

Er bleek veel minder spaargeld te zijn dan er volgens haar zou moeten zijn.  Na lang aandringen bleek dat twee broers in de dagen voor het overlijden van moeder een groot deel van het spaargeld hadden opgenomen. De broers stelden zich op het standpunt dat moeder dit geld aan hen had geschonken. Enig bewijs voor deze schenking konden zij niet leveren – maar ook de dochter kon andersom niet aantonen dat het niet zo was gegaan.

Er ontstond een juridische strijd over wie van de partijen nu eigenlijk moet aantonen dat er wel of geen schenking was gedaan door moeder op haar sterfbed. De rechtbank vond dat het aan de dochter was om aan te tonen dat er geen sprake was van een schenking.

In hoger beroep besliste het Hof dat de broers het bewijs moesten leveren dat er sprake was van een schenking. Omdat dit bewijs niet kon worden geleverd, moest het geld terug in de erfenis worden gebracht.

 

bewijslast_ rechtsgeldigheid van schenking

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking.
Hoe zit dat juridisch? En de gehele uitspraak op pdf  → klik hier

Erfrecht. Verdeling nalatenschap.

Omvang legitieme portie. Vraag of opgenomen gelden al of niet een gift zijn (geweest). Erkenning dat geld is opgenomen, maar ten titel van schenking is een ja.. maar verweer. Geen specifiek bewijsaanbod ter zake deze titel (gift) gedaan. Onrechtmatige toe-eigening van gelden noopt tot schadevergoeding aan de gezamenlijke erfgenamen (nalatenschap). Wettelijke rente. Vordering tot verdeling.

Vindplaatsen
Rechtspraak.nl

Mag ik zelf een advocaat kiezen? Ja, iedereen mag zijn eigen advocaat kiezen. Vraag naar de specialisatie en ervaring van de advocaat.

EEN EERSTE GESPREK MET EEN ADVOCAAT

Advocaat zoeken

Mag ik zelf een advocaat kiezen?
Ja, iedereen mag zijn eigen advocaat kiezen.

Heeft u een advocaat gevonden, dan wilt u waarschijnlijk zo snel mogelijk aan de slag gaan met uw zaak.

Maar voordat hij/zij kan beginnen is het belangrijk dat u eerst met hem/haar een aantal dingen bespreekt. Zorg dat u, voordat u het eerste gesprek aangaat, weet of dit gesprek met de advocaat gratis is.

CHECKLIST

Tijdens een eerste gesprek kunt u de volgende punten aan de orde laten komen om duidelijk te krijgen of de advocaat geschikt is voor uw zaak en of het zinvol is uw zaak voort te zetten:

Vraag naar de specialisatie en ervaring van de advocaat.
Heeft de advocaat kennis over uw specifieke probleem?
Hoeveel soortgelijke zaken doet hij per jaar en hoe lang?
Is hij lid van een specialisatievereniging?

Wat is zijn inschatting van uw zaak:
hoe lang gaat het duren en wat zijn de slagingskansen?
Wat zijn de eventuele risico’s, bijvoorbeeld als de procedure wordt verloren?

WELKE ADVOCAAT PAST BIJ MIJ?

Een goede advocaat moet voldoende kennis en ervaring hebben om u goed bij te kunnen staan bij uw specifieke probleem.
Als de zaak relatief overzichtelijk is, kunt u waarschijnlijk bij de meeste advocaten wel terecht. Maar als u een advocaat zoekt voor een scheidingszaak waarbij kinderen betrokken zijn of een lastige erfenis, dan kunt u zich het best wenden tot een specialist. (VEAN is een vereniging voor erfrechtadvocaten in Nederland).

VERWACHTE KOSTEN

Wat zijn de verwachte kosten? Hoe rekent de advocaat – heeft hij een uurtarief of rekent hij een vaste prijs voor de hele zaak. Welke extra kosten – zoals bijvoorbeeld griffierechten – komen erbij? Doet de advocaat de hele zaak zelf of laat hij een deel over aan een kantoorgenoot en wat betekent dit voor de kosten? Is de advocaat bereid te onderhandelen over zijn tarief? Brengt de advocaat kantoorkosten en/of studie-uren in rekening? Vraag of u regulier (bijvoorbeeld maandelijks door het sturen van een declaratie) op de hoogte gehouden kunt worden van de oplopende kosten.
Vraag om een schriftelijke begroting. Vraag of u in aanmerking komt voor gefinancierde rechtshulp door de overheid.

Naast het tarief van uw advocaat, brengt een procedure nog extra kosten met zich mee. Informeer hiernaar. U moet meestal griffierechten betalen aan de rechtbank om uw zaak in behandeling te laten nemen. Ook moet u rekening houden met kosten voor bijvoorbeeld getuigen, deskundigen en uittreksels. Die moet u zelf betalen. En als u de zaak verliest, kan de rechter u opdragen om de kosten van de tegenpartij te betalen (de kostenveroordeling). Dat geldt ook als u een advocaat heeft op basis van gefinancierde rechtsbijstand. Dat is dus zeker iets om rekening mee te houden.
Meer informatie over wat kost een advocaat.

Erfenis en erfenissen. Maak een afweging welke advocaat het beste bij u past

GOEDE SAMENWERKING MET UW ADVOCAAT

Wat zijn de afspraken bij afwezigheid (ziekte of vakantie) van de advocaat? Wie neemt zijn taken waar?
Hoe zal de advocaat contact met u onderhouden? Hoe is hij bereikbaar?
Maak afspraken voor het geval er problemen ontstaan met uw advocaat. Heeft het advocatenkantoor een interne klachtenprocedure? Of is het kantoor aangesloten bij de Geschillencommissie Advocatuur?
Heeft het kantoor algemene voorwaarden? Zo ja, hoe luiden deze?

SCHRIFTELIJKE BEVESTIGING

Als u met een advocaat in zee gaat vraag dan om een schriftelijke bevestiging van de gemaakte afspraken. Deze bevestigingsbrief zou in ieder geval moeten bevatten:

een omschrijving van de zaak
een plan van aanpak of een aanzet daartoe
de verwachte kosten
een exemplaar van de geschillenregeling (indien van toepassing)

Zie voor meer informatie: Nederlandse Orde van Advocaten

logo nederlande orde van advocaten

 

 

VEEL GESTELDE VRAGEN
(van de Nederlandse Orde van Advocaten)

 

    • IK ZOEK EEN ADVOCAAT. Advocaat zoeken.

      U kunt een advocaat zoeken via de zoekmachine Vind uw advocaat. U kunt hier zoeken op naam, locatie, trefwoord en/of op advocaten die gratis kennismakingsgesprekken bieden of advocaten die werkzaam zijn in de gefinancierde rechtshulp.

      U kunt zich ook wenden tot het Juridisch Loket, tel: 0900 8020 (€0,10 per minuut). Het Juridisch Loket geeft gratis adviezen en wijst, indien nodig, een zaak door naar een advocaat.

    • WAT KOST EEN ADVOCAAT?

      Een juridisch advies of een juridische procedure kost geld. Als u niet in aanmerking komt voor gefinancierde rechtsbijstand, moet u uw advocaat zelf betalen, naast de eventuele kosten van de rechtbank. Het kan zijn dat uw rechtsbijstandverzekering de kosten dekt, als u een rechtsbij¬standverzekering heeft. Hieronder staan de belangrijkste kosten van een juridische procedure.

      GEEN VASTE TARIEVEN

      De advocatuur kent geen vaste tarieven of prijzen. Iedere advocaat bepaalt zelf hoeveel hij vraagt voor een bepaalde zaak. U heeft dus ook alle ruimte om met uw advocaat te onderhandelen en afspraken te maken

    • MAG IK ZELF MIJN ADVOCAAT KIEZEN?

      Iedereen mag zijn eigen advocaat kiezen. Als u bent aangehouden, kunt u in eerste instantie wel een piketadvocaat krijgen die u bijstaat voorafgaand aan het politieverhoor. Voor deze advocaat hoeft u niet te betalen.

      Als u een eigen voorkeur voor iemand anders heeft, kunt u daar altijd om vragen.


 

Wilt u meer weten over het erfrecht?
Of vrijblijvend van gedachten wisselen?

 

Neem contact op met mr. W.S. (Wiebren) Santema

Advocatenkantoor Defenz Advocaten
Afdeling erfrecht:

Tel:  088 –  5159099

Bezoekadres
Zonnedauw 12
9202 PA Drachten
Postbus 277 9200 AG
e-mailinfo@defenz.nl

Advocaat gespecialiseerd in erfrecht
Het werkterrein is voor heel Nederland en internationaal.

Mijn ouders hebben schenkingen gedaan, welke invloed heeft dat op de erfenis?

Mijn ouders hebben schenkingen gedaan, welke invloed heeft dat op de erfenis?

 

Giften kunnen op twee gronden een rol spelen bij de afwikkeling van nalatenschappen, namelijk op grond van inbreng en op grond van de legitieme.

 

Ouders voelen vaak de morele plicht om hun kinderen gelijk te behandelen en ook de kinderen zelf ervaren dat vaak als een vanzelfsprekendheid. Toch  is er geen wettelijke verplichting op grond waarvan ouders verplicht zijn om hun kinderen gelijk te bedelen en/of aan alle kinderen evenveel na te laten. Er kunnen daarom door allerlei redenen een verschillen ontstaan tussen wat het ene en het andere kind van vader en moeder heeft gekregen.

Inbreng

Eens gegeven blijft gegeven is sinds 2003 het wettelijke uitgangspunt. Voor 2003 was dat anders en was inbreng de hoofdregel.

Inbreng betekent dat de gedane gift moet worden beschouwd als een voorschot op de erfenis. Bij de verdeling wordt daarom de gift als het ware afgetrokken van het erfdeel van de ontvanger.

De regeling van inbreng heeft echter een beperkte betekenis. Alleen giften die zijn gedaan aan afstammelingen (kinderen) hoeven te worden ingebracht. Met de invoering van het nieuwe erfrecht is inbreng bovendien alleen nog verplicht als dit uitdrukkelijk door de gever voorgeschreven is. Bovendien gaat inbreng niet zover dat de begiftigde partij daadwerkelijk geld terug in de boedel moet brengen, diens erfdeel wordt hooguit teruggebracht tot nihil.

Alleen giften die zijn gedaan vóór inwerkingtreding van het nieuwe erfrecht vallen nog onder het oude regime. Schenkingen van voor 1 januari 2003 dienen te worden ingebracht, tenzij reeds bij die schenking de inbrengverplichting werd uitgesloten of tenzij er geen inbrengverplichting bestaat op grond van een testamentaire regeling.

Inbreng heeft daarom in de huidige praktijk nog maar een beperkte betekenis.

Dus ook als het ene kind meer schenkingen heeft gehad dan het andere, hoeft dat niet te worden verrekend bij het verdelen van de erfenis. Toch is er wel een wettelijke ondergrens aan deze ongelijkheid, en dat is het recht op de legitieme.

Legitieme portie

Ieder kind heeft recht op een minimum erfdeel als het gaat om de nalatenschap van diens ouders, de zogenaamde legitieme portie. De legitieme portie is het gedeelte van de waarde van het vermogen van uw ouders waar een kind altijd recht op heeft, ongeacht de inhoud van het testament en in weerwil van gedane giften.

Als giften dusdanig groot zijn dat uw erfdeel daardoor lager uitvalt dan de legitieme, moet uw erfdeel worden aangevuld tot de legitieme. Eventueel kan de gedane gift worden ingekort, de ontvanger van de gift moet dan een deel van gift teruggeven.

 

 

 

 


Gerechtshof Den Haag.
Datum uitspraak 24-05-2016
Datum publicatie 03-06-2016
Zaaknummer 200.171.269/01
Rechtsgebieden Civiel recht
Bijzondere kenmerken Hoger beroep
Inhoudsindicatie:

Erfrecht. Verdeling nalatenschap. Omvang legitieme portie. Vraag of opgenomen gelden al of niet een gift zijn (geweest). Erkenning dat geld is opgenomen, maar ten titel van schenking is een ja.. maar verweer. Geen specifiek bewijsaanbod ter zake deze titel (gift) gedaan. Onrechtmatige toe-eigening van gelden noopt tot schadevergoeding aan de gezamenlijke erfgenamen (nalatenschap). Wettelijke rente. Vordering tot verdeling.

Rechtspraak.nl