Een erfenis aanvaarden?

Moet ik de erfenis aanvaarden? En op welke wijze?

Als u op grond van de wet of door middel van een testament als erfgenaam bent aangewezen, is allereerst de vraag of u de erfenis wilt aanvaarden en zo ja, op welke wijze.

Erfenis aanvaarden of verwerpen?

Als (eventuele) erfgenaam heeft u drie mogelijkheden:

  1. Zuiver aanvaarden van de nalatenschap
  2. Verwerpen van de nalatenschap
  3. Beneficiair aanvaarden

erfgenaam erfenis aanvaarden

Zuiver aanvaarden

Door zuiver te aanvaarden wordt u erfgenaam en treedt u (samen met uw mede-erfgenamen) in de rechten van de overleden persoon. De erfgenamen nemen alle rechten en plichten over van de overledene.

Dit betekent ook dat, in het geval dat er meer schulden dan bezittingen tot de nalatenschap behoren, u met uw privévermogen (mede-)aansprakelijk wordt voor de schulden.

Het zuiver aanvaarden van de nalatenschap kan vorm vrij gebeuren door daar uitdrukkelijk een verklaring over af te leggen, maar kan ook worden afgeleid uit het feit dat iemand zich als erfgenaam gedraagt.
De wet spreekt van het zich gedragen als ondubbelzinnig en zonder voorbehoud als een zuiver aanvaard hebbende erfgenaam.

Een zuivere aanvaarding komt soms tot stand zonder er bij stil te staan.

Per 1 september 2016 is de Wet “bescherming erfgenamen tegen schulden” in werking getreden. Zoals uit de titel al blijkt is het daarvan de bedoeling om erfgenamen meer bescherming te bieden tegen schulden die verbonden zijn aan een erfenis.
Lees meer: Per 1 september 2016 is de wet aangepast.

Een erfgenaam gedraagt zich als ondubbelzinnig en zonder voorbehoud zuiver aanvaard hebbende erfgenaam door goederen van de nalatenschap te verkopen, te bezwaren of door op andere wijze goederen van de nalatenschap aan het verhaal van schuldeisers te onttrekken.

Met deze nieuwe tekst is bedoeld een duidelijker onderscheid te maken tussen handelingen die strekken tot het beheren van de nalatenschap en het beschikken daarover. Op het moment dat iemand als “heer en meester” beschikt over de goederen van de nalatenschap door die bijvoorbeeld te verkopen, is dat een handeling die leidt tot zuivere aanvaarding.

Ten opzichte van de oude wettekst is er minder snel sprake van zuivere aanvaarding door ondoordachte handelingen.

 

.

Verwerpen van de nalatenschap

Na verwerping wordt u geacht nimmer erfgenaam te zijn geweest. U ontvangt dan niets en eventuele schulden van de nalatenschap kunnen niet op u worden verhaald.
Om een erfenis te verwerpen moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn kosten aan verbonden.

Beneficiaire aanvaarding

Als u beneficiair aanvaardt wordt u wel erfgenaam, maar bent u niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap. U wordt dan slechts aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap, voor zover er in die nalatenschap baten aanwezig zijn. Er wordt als het ware een muur opgetrokken tussen de erfenis en uw eigen privé-vermogen. Om een erfenis beneficiair te aanvaarden moet een speciale akte worden opgesteld bij de griffie van de rechtbank. Hier zijn kosten aan verbonden.

Bij een beneficiaire aanvaarding dienen er wel een aantal formaliteiten in acht te worden genomen, de wettelijke vereffeningsprocedure.

 

Verdere gevolgen van het aanvaarden of verwerpen

Een eenmaal gemaakte keuze is onherroepelijk. Als eenmaal zuiver is aanvaard, kan niet meer worden verworpen of andersom.
Slechts onder bijzondere omstandigheden kunt u een gemaakte keus ongedaan maken. Wordt u na een zuivere aanvaarding geconfronteerd met schulden van de erflater waardoor de erfenis een negatief saldo krijgt? Onderneem onmiddellijk actie en laat u goed adviseren.

 


Erfenis aanvaarden of verwerpen. Er zijn drie mogelijkheden om een erfenis te aanvaarden.

Een van de erfgenamen weigert om een keus te maken, wat nu?

Als een (potentiële) erfgenaam geen keuze wil maken leidt dat vaak tot een impasse in de afwikkeling van de nalatenschap.

Bijvoorbeeld kan dan geen verklaring van erfrecht afgegeven worden door de notaris.

Als een erfgenaam weigert een keuze kenbaar te maken kan de kantonrechter worden gevraagd de betreffende erfgenaam een termijn te stellen waarbinnen de keus omtrent het aanvaarden van de nalatenschap moet worden gedaan. Als de erfgenaam die termijn laat verlopen dan wordt hij/zij geacht de nalatenschap zuiver te hebben aanvaard.


Wat gebeurt er met mijn erfdeel als ik verwerp?

Wanneer u uw erfdeel verwerpt, schuift uw erfdeel als het ware door naar de eerst volgende erfgenaam/erfgenamen die daarvoor in aanmerking komt/komen. Het is afhankelijk van de omstandigheden van het geval waar uw erfdeel terechtkomt, onder andere van de vraag of er al dan niet een testament gemaakt is.


Kan ik een gedane keus ongedaan maken?

In beginsel is het antwoord nee. Een eenmaal gemaakte keus om zuiver of beneficiair te aanvaarden of te verwerpen is onherroepelijk en kan niet ongedaan worden gemaakt.

Per 1 september 2016 is nieuwe wetgeving ingevoerd waarbij nieuwe regels zijn gesteld over het aanvaarden van een nalatenschap. Onderdeel daarvan is een nieuwe regel voor “onverwachte schulden”. Nadat een erfenis al is aanvaard komen erfgenamen soms onverwacht voor onaangename verassingen te staan als achteraf blijkt dat de overledene veel meer schulden had dan verwacht.

De hoofdregel blijft dat een eenmaal gemaakte keus onherroepelijk is.

Als er eenmaal zuiver is aanvaard, kun je niet alsnog de erfenis verwerpen of beneficiair aanvaarden. Echter, in het geval van onverwachte schulden is het nu mogelijk om met toestemming van de kantonrechter de zuivere aanvaarding om te zetten naar een beneficiaire aanvaarding, zodat de erfgenaam niet meer met privé-vermogen aansprakelijk is voor de schulden.

Het zal in de praktijk moeten blijken hoeveel toegevoegde waarde deze nieuwe regel heeft. Met name is nog niet duidelijk hoe de rechter om zal gaan met het begrip “onverwachte schuld”. In  praktijk blijkt dat de rechter wel kritisch is als het gaat om de vraag of de schuld daadwerkelijk “onverwacht” was voor de erfgenaam.


 

Is er een probleem in de familie over een erfenis?

Maak vandaag nog een afspraak om te bekijken wat uw situatie is.

Telefoon Santema advocatuur bereikbaar iedere werkdag. Meer informatie over erfenis nalatenschap

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch?

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking. Hoe zit dat juridisch?

 

Schenkingen tussen ouders en kinderen zijn de normaalste zaak van de wereld.  Onder het motto: “beter met de warme dan met de koude hand” bieden ouders hun kinderen vaak financiële ondersteuning.

Toch zijn er situaties waarin deze vrijgevigheid een ongemakkelijk gevoel oplevert. Berichten over financieel ouderenmisbruik zijn aan de orde van de dag. Naar schatting waren er in 2009 ongeveer 30.000 ouderen slachtoffer van financieel misbruik. De meeste daders behoren tot de familiekring van het slachtoffer.

Bewijslast

 

Als het gaat om schenkingen is vaak het motto: “eens gegeven blijft gegeven”, maar wat als een schenking tegen de zin van de gever tot stand is gekomen? Of een geldbedrag al dan niet vrijwillig is afgestaan door de gever zal vaak ontaarden in een welles-nietes discussie, vaak ook omdat dergelijke afspraken in besloten kring worden gemaakt en er niets over op papier wordt gezet.

 

Daarmee ontstaat vaak een bewijsprobleem, want degene die moet aantonen of er wel of geen schenkingsafspraak is gemaakt zal dat vaak niet kunnen aantonen. Als bijvoorbeeld de schenkende partij het geschonken bedrag terug wil vorderen, zal de schenker moeten aantonen dat de schenkingsovereenkomst niet rechtsgeldig is.

Misbruik van omstandigheden

Maar de wet komt degene die slachtoffer is geworden van misbruik van omstandigheden te hulp en geeft een bijzondere bewijslastverdeling bij dit soort discussies. Op het moment dat een schenking tot stand is gekomen op basis van misbruik van omstandigheden, is het aan de ontvangende partij om te bewijzen dat dit niet het geval is geweest.

Niet alle bewijsproblemen omtrent schenkingen kunnen op deze manier worden opgelost. Soms komt pas na het overlijden van vader of moeder aan het licht dat er geld is verdwenen, zoals in de navolgende zaak waar mr. W.S. Santema bij was betrokken.

Uitspraak Hof Den Haag 24 mei 2016

 

Na het overlijden van haar moeder kreeg  de dochter het gevoel dat er iets niet klopte.

Er bleek veel minder spaargeld te zijn dan er volgens haar zou moeten zijn.  Na lang aandringen bleek dat twee broers in de dagen voor het overlijden van moeder een groot deel van het spaargeld hadden opgenomen. De broers stelden zich op het standpunt dat moeder dit geld aan hen had geschonken. Enig bewijs voor deze schenking konden zij niet leveren – maar ook de dochter kon andersom niet aantonen dat het niet zo was gegaan.

Er ontstond een juridische strijd over wie van de partijen nu eigenlijk moet aantonen dat er wel of geen schenking was gedaan door moeder op haar sterfbed. De rechtbank vond dat het aan de dochter was om aan te tonen dat er geen sprake was van een schenking.

In hoger beroep besliste het Hof dat de broers het bewijs moesten leveren dat er sprake was van een schenking. Omdat dit bewijs niet kon worden geleverd, moest het geld terug in de erfenis worden gebracht.

 

bewijslast_ rechtsgeldigheid van schenking

Er is discussie over de rechtsgeldigheid van een schenking.
Hoe zit dat juridisch? En de gehele uitspraak op pdf  → klik hier

Erfrecht. Verdeling nalatenschap.

Omvang legitieme portie. Vraag of opgenomen gelden al of niet een gift zijn (geweest). Erkenning dat geld is opgenomen, maar ten titel van schenking is een ja.. maar verweer. Geen specifiek bewijsaanbod ter zake deze titel (gift) gedaan. Onrechtmatige toe-eigening van gelden noopt tot schadevergoeding aan de gezamenlijke erfgenamen (nalatenschap). Wettelijke rente. Vordering tot verdeling.

Vindplaatsen
Rechtspraak.nl

Mijn ouders hebben schenkingen gedaan, welke invloed heeft dat op de erfenis?

Mijn ouders hebben schenkingen gedaan, welke invloed heeft dat op de erfenis?

 

Giften kunnen op twee gronden een rol spelen bij de afwikkeling van nalatenschappen, namelijk op grond van inbreng en op grond van de legitieme.

Ouders voelen vaak de morele plicht om hun kinderen gelijk te behandelen en ook de kinderen zelf ervaren dat vaak als een vanzelfsprekendheid. Toch  is er geen wettelijke verplichting op grond waarvan ouders verplicht zijn om hun kinderen gelijk te bedelen en/of aan alle kinderen evenveel na te laten. Er kunnen daarom door allerlei redenen een verschillen ontstaan tussen wat het ene en het andere kind van vader en moeder heeft gekregen.

 

Inbreng

Eens gegeven blijft gegeven is sinds 2003 het wettelijke uitgangspunt. Voor 2003 was dat anders en was inbreng de hoofdregel.

Inbreng betekent dat de gedane gift moet worden beschouwd als een voorschot op de erfenis. Bij de verdeling wordt daarom de gift als het ware afgetrokken van het erfdeel van de ontvanger.

De regeling van inbreng heeft echter een beperkte betekenis. Alleen giften die zijn gedaan aan afstammelingen (kinderen) hoeven te worden ingebracht. Met de invoering van het nieuwe erfrecht is inbreng bovendien alleen nog verplicht als dit uitdrukkelijk door de gever voorgeschreven is. Bovendien gaat inbreng niet zover dat de begiftigde partij daadwerkelijk geld terug in de boedel moet brengen, diens erfdeel wordt hooguit teruggebracht tot nihil.

Alleen giften die zijn gedaan vóór inwerkingtreding van het nieuwe erfrecht vallen nog onder het oude regime. Schenkingen van voor 1 januari 2003 dienen te worden ingebracht, tenzij reeds bij die schenking de inbrengverplichting werd uitgesloten of tenzij er geen inbrengverplichting bestaat op grond van een testamentaire regeling.

Inbreng heeft daarom in de huidige praktijk nog maar een beperkte betekenis.

Dus ook als het ene kind meer schenkingen heeft gehad dan het andere, hoeft dat niet te worden verrekend bij het verdelen van de erfenis. Toch is er wel een wettelijke ondergrens aan deze ongelijkheid, en dat is het recht op de legitieme.

 

Legitieme portie

Ieder kind heeft recht op een minimum erfdeel als het gaat om de nalatenschap van diens ouders, de zogenaamde legitieme portie. De legitieme portie is het gedeelte van de waarde van het vermogen van uw ouders waar een kind altijd recht op heeft, ongeacht de inhoud van het testament en in weerwil van gedane giften.

Als giften dusdanig groot zijn dat uw erfdeel daardoor lager uitvalt dan de legitieme, moet uw erfdeel worden aangevuld tot de legitieme. Eventueel kan de gedane gift worden ingekort, de ontvanger van de gift moet dan een deel van gift teruggeven.

 

mijn ouders hebben schenkingen gedaan

 

Gerechtshof Den Haag.

Rechtsgebieden Civiel recht
Bijzondere kenmerken Hoger beroep
Inhoudsindicatie:

Erfrecht. Verdeling nalatenschap. Omvang legitieme portie. Vraag of opgenomen gelden al of niet een gift zijn (geweest). Erkenning dat geld is opgenomen, maar ten titel van schenking is een ja.. maar verweer. Geen specifiek bewijsaanbod ter zake deze titel (gift) gedaan. Onrechtmatige toe-eigening van gelden noopt tot schadevergoeding aan de gezamenlijke erfgenamen (nalatenschap). Wettelijke rente. Vordering tot verdeling. Lees verder op: Rechtspraak.nl

Geen inloggegevens van overledene, Wat nu?

Geen inloggegevens van overledene, wat nu?

Wanneer een dierbare overlijdt, is het vaak wenselijk om foto’s, online contactgegevens en digitale documenten van de overledene te hebben. Maar wat als je de inloggegevens van bepaalde accounts, of zelfs de toegangscode van de mobiele telefoon of computer, niet kunt achterhalen?

Eerste Hulp Bij Recht zocht het uit.

Accounts die doorleven
‘Doordat nabestaanden vaak niet weten waar iemand allemaal op is geabonneerd en met welke gegevens, kunnen deze accounts vaak niet worden opgezegd en blijven ze dus ‘doorleven’’, legt Sander van der Meer, forensisch ICT-specialist en tevens oprichter en algemeen directeur van het bedrijf Digitale Nazorg, uit.

‘Het begrip ‘digitale erfenis’ is een verzamelnaam van alles wat een overledene op digitaal gebied achterlaat. Veel digitale zaken zijn helaas niet, of niet goed geregeld bij een overlijden. Bij Digitale Nazorg kunnen we, met behulp van diverse hard- en software, informatie op harde schijven vinden, mobiele telefoons uitlezen en zeer uitgebreid zoeken op het internet.’

Wie heeft er toegang?
Volgens Wiebren Santema, erfrecht advocaat bij Machiels Advocaten, is het krijgen van toegang tot inloggegevens van een dierbare overledene een steeds grotere rol gaan spelen in discussies tussen erfgenamen. ‘Dat komt doordat er bijvoorbeeld steeds meer via internet wordt gebankierd en men geen papieren bankafschriften meer ontvangt. Maar meestal is het probleem bij deze discussies veelomvattender en gaat het over de vraag of je überhaupt recht hebt op afgifte van die gegevens. Niet in alle gevallen kun je als kind namelijk onbeperkt toegang krijgen tot de bankgegevens van je ouders.’

Van der Meer: ‘Wanneer je door een verklaring van erfrecht een rechthebbende nabestaande bent, ben je in principe de rechtmatige eigenaar van de apparatuur van de overledene. Je bent dan bevoegd tot het opvragen en wijzigen van diverse zaken van de overledene. Wanneer wij onderzoek doen en toegang nodig hebben tot die apparatuur, vragen we hen altijd te tekenen voor toestemming. Anders zouden wij ons schuldig maken aan een misdrijf als ‘computervredebreuk’ volgens artikel 138a van het Wetboek van Strafrecht.’

Minimaal drie maanden
‘‘Vroeger’ was de tip om alle abonnementen, zoals internet- of telefoonabonnementen, zo snel mogelijk op te zeggen vanwege de kosten’, zegt Van der Meer. ‘Wij adviseren echter om al deze abonnementen minimaal drie maanden te laten doorlopen. Dat kost misschien wat geld, maar op die manier krijg je nog wel inzicht in de lopende mailwisselingen van de overledene, kun je via het e-mailaccount andere accounts opzeggen en kun je nog gebruik maken van de SMS-controle of 2-staps verificatie die daar vaak voor nodig is.’

Social media
‘Met name social media vormen een groot probleem bij een overlijden, omdat de ‘vrienden’ van de overledene vaak niet weten dát de persoon is overleden’, vertelt Van der Meer. ‘Of er ontstaan allemaal ongewilde geruchten op de betreffende media. Nabestaanden weten vaak niet eens wat er allemaal mogelijk is met de social media-accounts van de overledene. Wat zij zelf al kunnen regelen na het overlijden van een dierbare, hangt natuurlijk wel af van de kennis en ervaring op digitaal gebied. Stappenplannen voor het opzeggen van social media-kanalen van iemand die is overleden, staan op onze website: www.digitalenazorg.nl

‘Wij kunnen helpen bij het beëindigen van online diensten. Maar de accounts ook onzichtbaar maken, behoort niet tot onze taken. Nu is het begrip ‘onzichtbaar’ relatief, want als er eenmaal iets op internet staat, is het vrijwel onmogelijk het daar af te halen.’

Tips om te voorkomen
Hoe kun je voorkomen dat erfgenamen bij jouw overlijden discussies krijgen over jouw digitale erfenis? Santema: ‘Mijn tip om een erfrechtelijk geschil te voorkomen, is om vooral regelmatig je testament te laten checken en daarbij ook aandacht te besteden aan je digitale erfenis.’

Van der Meer: ‘Je digitale erfenis kun je heel simpel op orde brengen door een stuk papier te maken met daarop alle diensten, gebruikersnamen, wachtwoorden en codes. Deel dat document met een naaste. Een alternatief voor een stuk papier is een digitale kluis. Hier kun je indien je nog in leven bent, online al je gegevens, accounts, wachtwoorden en nabestaanden in kwijt. Zo’n bedrijf geeft deze gegevens dan vrij aan de aangewezen nabestaanden, wanneer je overlijdt.’

Geen inloggegevens van overledene, wat nu?

Wiebren Santema is specialist op het gebied van erfrecht.
Neem contact op voor meer informatie

 

 

 

 

 


Is er een verjaringstermijn voor het nietig verklaren van een testament bij wilsonbekwaamheid?

Verjaringstermijn testament:

 

Bij dit soort kwesties moet een goed onderscheid gemaakt worden tussen
vernietigbare rechtshandelingen en nietige rechtshandelingen.

(Het opstellen van een testament kan worden aangemerkt als een rechtshandeling.)

Nietige rechtshandelingen worden geacht nimmer rechtskracht te hebben gehad.

Bij vernietigbare rechtshandelingen, het woord geeft het al aan, zal een beroep gedaan moeten worden op de vernietigbaarheid.
Als dat niet (tijdig) wordt gedaan, vervalt de mogelijkheid daar nog tegen in actie te komen.

Bijvoorbeeld een testament dat is gemaakt op grond van bedreiging, bedrog of onjuiste beweegredenen is vernietigbaar.

 

Als het gaat om een testament dat onder invloed van een geestelijke stoornis is gemaakt dan is er sprake van een nietig testament.

 

Een vordering tot vernietiging van een testament verjaart een jaar na het overlijden van degene die het testament heeft gemaakt of uiterlijk na drie jaar (één en ander afhankelijk van het tijdstip waarop de vernietigingsgrond bekend geworden is).

Deze termijnen gelden niet voor een nietig testament.
Er is met andere woorden geen wettelijke termijn waarbinnen de nietigheid van een testament moet worden vastgesteld, anders dan de algemeen geldende verjaringstermijn van 20 jaar.

Overigens zou ik een dergelijke kwestie niet zo lang op de plank laten liggen.
U moet terdege rekening houden met bewijsproblematiek, maar bovendien zou u ook op enig moment uw rechten kunnen verwerken.

 

Wilt u meer weten over het erfrecht?

Of vrijblijvend van gedachten wisselen?
Neem contact op met mr. W.S. (Wiebren) Santema


Vernietiging van afgifte legaten wegens wilsonbekwaamheid van executeur

Uitspraak:

Datum uitspraak 16-03-2016
Datum publicatie 21-03-2016
Rechtsgebieden Civiel recht
Inhoudsindicatie: Erfrecht

In deze zaak stond mr. Santema een aantal erfgenamen bij die waren benadeeld door de wijze waarop de nalatenschap was afgewikkeld. Aangetoond kon worden dat er bij de moeder van partijen ten tijde van het tekenen van de notariële akte sprake was van een vergaande dementie. De rechtbank ging daarom over tot vernietiging van de middels die akte verrichte rechtshandelingen.

Lees hier de hele uitspraak.

Tegen deze uitspraak werd hoger beroep ingesteld, maar zonder succes.

 


Wilsonbekwaamheid betekend dat als een persoon niet (meer) in staat is om zelfstandig beslissingen te nemen. Bijvoorbeeld als iemand dement is, in coma ligt of ernstig in de war is.

 

Verjaringstermijn wilsonbekwaam