Er blijken na het verdelen van de erfenis meer schulden dan baten te zijn. Mijn broer heeft daarom alsnog de erfenis verworpen. Mag dit zomaar?
Nee, dat is in beginsel niet toegestaan. Het uitgangspunt in het erfrecht is dat het in ontvangst nemen, verdelen of op enige wijze gebruiken van goederen uit de nalatenschap wordt aangemerkt als een zogenoemde daad van zuivere aanvaarding. Op grond van artikel 4:192 van het Burgerlijk Wetboek wordt de erfgenaam hierdoor volledig aansprakelijk voor de schulden van de nalatenschap, ook als die later blijken te bestaan of hoger uitvallen dan verwacht.
Een eenmaal gemaakte keuze ten aanzien van de aanvaarding van de erfenis is onherroepelijk. Als uw broer vóór het moment van verwerping feitelijk al goederen uit de nalatenschap heeft aanvaard – bijvoorbeeld door inboedel mee te nemen of schulden af te lossen – dan is verwerping niet meer mogelijk. De poging tot verwerping heeft in dat geval geen rechtsgevolg, en hij blijft aansprakelijk voor het tekort in de nalatenschap.
Eén van de erfgenamen wil niet kenbaar maken of hij/zij de erfenis aanvaardt. Wat nu?
In de praktijk vraagt de notaris, bij het opstellen van een verklaring van erfrecht, aan alle erfgenamen om zich schriftelijk uit te spreken over het al dan niet aanvaarden van de nalatenschap. Die verklaring moet vaak gelegaliseerd worden, wat betekent dat deze ondertekend dient te worden in het bijzijn van een notaris.
Wanneer een erfgenaam weigert te ondertekenen, is dat meestal geen kwestie van het legaliseren an sich, maar van het uitblijven van een keuze. Het Nederlands erfrecht biedt dan een oplossing via artikel 4:192 lid 2 BW. U kunt de kantonrechter verzoeken om aan de betreffende erfgenaam een termijn te stellen waarbinnen hij of zij de keuze tot aanvaarding of verwerping kenbaar moet maken. Laat de erfgenaam die termijn verlopen, dan geldt de erfenis van rechtswege als zuiver aanvaard.
Dit middel is praktisch en effectief om een vastgelopen situatie te doorbreken en verdere afwikkeling van de nalatenschap mogelijk te maken.
Mijn vader is kort geleden overleden. Mijn contact met de familie is erg slecht, tot nu toe heb ik geen enkel bericht gehad over de erfenis. Hoe kom ik er achter hoe de zaken zijn geregeld en of mijn vader een testament heeft gemaakt?
Wanneer u niet weet of uw vader een testament heeft laten opstellen, kunt u zelf navraag doen bij het Centraal Testamentenregister (CTR) in Den Haag. Dit register bevat een overzicht van alle in Nederland opgemaakte notariële testamenten, met vermelding van de datum en de notaris die het testament heeft gepasseerd. Let op: het CTR verstrekt geen inzage in de inhoud van het testament, maar uitsluitend of er een testament bestaat en bij welke notaris dat is vastgelegd.
Als blijkt dat er een testament is, kunt u contact opnemen met de genoemde notaris. Die zal beoordelen of u als belanghebbende kan worden aangemerkt en u, indien dat zo is, inzage geven of een afschrift verstrekken. Deze stap is vaak noodzakelijk als familieleden u buiten de communicatie houden, en vormt de eerste juridische toegang tot uw erfrechtelijke positie.
Eind vorig jaar is mijn jongste zus overleden, zij was alleenstaand en had geen kinderen.
Mij is gevraagd de financiële zaken/erfenis af te handelen. Via een notaris is bij de gemeente nagegaan wie de erven zijn, welke vervolgens zijn benaderd met het verzoek een volmacht te komen tekenen die mij in staat stellen de erfenis af te handelen. Allen op 1 na hebben hiervoor getekend bij de notaris. Deze ene persoon is woonachtig in Spanje en is per brief, via email en telefonisch benaderd maar heeft nog steeds niet gereageerd.
Wat er juridisch mogelijk om de erfenis zsm af te handelen, daar er een belastingaanslag ligt en er reeds andere kosten zijn voorgeschoten. PS.: Er zijn geen schulden
In deze situatie – waarin één erfgenaam ondanks herhaalde pogingen onbereikbaar blijft – is het juridisch mogelijk om via de rechtbank actie te ondernemen. De meest praktische oplossing is dat u zich laat benoemen tot vereffenaar van de nalatenschap. Dit kan via een verzoek bij de rechtbank, mits ten minste één van de erfgenamen de erfenis beneficiair heeft aanvaard. Als vereffenaar heeft u de bevoegdheid om zelfstandig de nalatenschap af te wikkelen, betalingen te verrichten en juridische verplichtingen, zoals een belastingaangifte, na te komen.
Een alternatieve route is een gerechtelijke procedure waarbij de onbereikbare erfgenaam (in dit geval woonachtig in Spanje) wordt verplicht tot medewerking, of waarbij u gemachtigd wordt om namens de erfgenamen op te treden. Dit is met name aan de orde als de nalatenschap dringend moet worden afgehandeld vanwege schulden of aanslagen.
Voor het indienen van een verzoekschrift is juridische ondersteuning raadzaam. Neem gerust contact op als u hulp wenst bij het opstellen van dit verzoek of het inschatten van de meest efficiënte route.
Mijn vader is overleden en liet een langstlevende testament na. Ik heb beneficiair aanvaard, maar mijn stiefmoeder weigert inzage in de financiën. Wat zijn mijn rechten?
Uit de praktijk
Ik heb de erfenis beneficiair aanvaard. Mijn stiefmoeder geeft geen inzage in de financiële status d.m.v. vrijgeven van de hoogte van de vermogensbelasting 2014 (het jaar dat mijn vader overleed). Mijn vader had in ieder geval een huis in eigendom voor hun trouwen en heeft dit eigendom het huwelijk ingebracht. Hoe krijg ik inzage? Welke wegen kan ik bewandelen, zonder dat mij dit veel geld kost (laag inkomen). Ik weet namelijk dat ik pas bij overlijden van mijn stiefmoeder (met wie geen relatie, of vertrouwensband is) eventueel aanspraak kan maken, maar ben mij ervan bewust dat zij mij niets zal gunnen en alles op kan maken. Dus ik denk dat het van belang is om in ieder geval een bepaald kindsdeel vast te laten leggen oid. Heb ik rechten hierin?
Als u erfgenaam bent en uw vader een langstlevende testament heeft opgesteld, is het inderdaad zo dat uw erfdeel in beginsel pas opeisbaar wordt bij het overlijden van uw stiefmoeder. Dit neemt echter niet weg dat u nu al recht heeft op inzage in de omvang van uw vordering: u moet immers kunnen vaststellen wat de waarde van uw erfdeel is op het moment van overlijden.
Het recht op informatie is juridisch afdwingbaar. U kunt bij de kantonrechter een verzoekschrift indienen om een boedelbeschrijving te laten bevelen. De rechtbank kan dan een notaris aanwijzen die belast wordt met het opstellen van een overzicht van alle baten en schulden ten tijde van het overlijden van uw vader. Een alternatieve route is het verzoek tot benoeming van een vereffenaar, met name indien er onduidelijkheid of wantrouwen bestaat over de afwikkeling. Een vereffenaar is wettelijk verplicht een boedelbeschrijving op te stellen.
Deze procedures zijn laagdrempelig en in veel gevallen leidt alleen al het aankondigen ervan tot voldoende medewerking van de langstlevende. Zeker bij een beperkt inkomen is het goed mogelijk om deze weg kostenefficiënt te bewandelen. In voorkomende gevallen kan u ook in aanmerking komen voor gefinancierde rechtsbijstand.
Mijn vader is overleden. Mijn stiefmoeder geeft geen inzage in de financiën en ik vertrouw de afwikkeling niet. Wat kan ik doen?
Zijn vrouw (2e vrouw, mijn stiefmoeder) heeft geen contact met mij en geeft geen inzage in de financiele status van het moment van overlijden (otw de hoogte van de erfenis). Ik weet dat mijn vader in ieder geval een huis bezat bij overlijden. Dit huis heeft hij het huwelijk ingebracht zogezegd, want had hij al in bezit voordat zij in het huwelijk traden. Wegens ziekte van mijn vader was hij uit huis geplaatst en hij is later in dit verzorgingshuis overleden. Toen hij niet meer bij machte was heeft zij bewindvoering aangevraagd en gekregen (daarvoor heeft zij hem wilsonbekwaam laten registreren).
Hierna is hij vrij snel overleden. Mijn stiefmoeder is nu degene die volledige zeggenschap over de erfenis heeft, maar er ik heb geen vertrouwen in een ’te goeder trouw’ afhandeling hiervan. Zij bracht tijdens zijn verzorgingstehuis periode maandelijks al geld richting haar geboortestad. Kan mijn stiefmoeder gedwongen worden om inzage in de financiële status te geven (dmv bv aanslag vermogensbelasting van 2014 te moeten overleggen (vader stierf juni 2014)? Want, heb ik hier niet gewoonweg het recht toe?
En kan ik vervolgens (wanneer vastgesteld wordt dat er waarde in de erfenis, het enige dat zij niet heeft verstopt is het huis) gebruik maken van wilsrechten? Door bv vast te leggen dat zij het huis niet kan verkopen, zonder overleg met overige erfgenamen, ik dus? Is er uberhaupt iets wat ik als dochter kan doen? Mijn stiefmoeder zou namelijk kunnen trouwen, zonder dit mee te delen, hoe kom ik daar achter (?) en zij zou kunnen verhuizen zonder dit mee te delen, hoe kom ik hier achter? Wanneer kan ik iets ondernemen, en hoe komt dat tot stand? Ik hoop dat u mijn vraag begrijpt en inzage kunt geven. Dank u hartelijk.
Uw zorgen zijn begrijpelijk en juridisch relevant. Allereerst is het van belang om vast te stellen of uw vader een testament heeft opgesteld. Als dat niet het geval is, dan is op grond van de wet (artikel 4:13 BW) de wettelijke verdeling van toepassing. Dit houdt in dat alle goederen van de nalatenschap toekomen aan de langstlevende echtgenoot – in dit geval uw stiefmoeder – en dat uw erfdeel bestaat uit een geldvordering die pas opeisbaar wordt bij haar overlijden.
U heeft echter nu al recht op inzage in de omvang van die vordering. Uw stiefmoeder is gehouden om gegevens te verstrekken over de omvang van de nalatenschap op het moment van overlijden, waaronder bijvoorbeeld de aanslag vermogensbelasting over 2014. Indien zij weigert mee te werken, kunt u via de kantonrechter een verzoek doen tot het bevelen van een boedelbeschrijving.
Daarnaast kunt u in bepaalde gevallen gebruik maken van zogenoemde wilsrechten (artikel 4:19 e.v. BW). Daarmee kunt u onder voorwaarden regelen dat goederen met emotionele of financiële waarde – zoals het huis – niet zonder uw betrokkenheid kunnen worden vervreemd of bezwaard. Die rechten moeten tijdig worden ingeroepen en vereisen wel een formele kennisgeving.
Zaken als hertrouwen of verhuizing van uw stiefmoeder hoeft zij niet aan u mee te delen, tenzij hierover iets is vastgelegd in een testament of overeenkomst. Informatie hierover kunt u in de toekomst via de Basisregistratie Personen (BRP) of notariële weg proberen te achterhalen.
Welke route in een concrete situatie het meest effectief is, hangt af van alle omstandigheden van het geval.
Mijn zoon wil inzage in erfenis vader terwijl ik nog in leven ben kan hij dit eisen? Er was geen testament, heb ik hier dan ook een erfrechtverklaring voor nodig?
Bij een overlijden zonder testament is de wettelijke verdeling van toepassing,
op grond waarvan de langstlevende echtgenoot alle goederen van de nalatenschap verkrijgt. De kinderen krijgen hun erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering ter waarde van hun kindsdeel. Die vordering wordt pas opeisbaar bij uw overlijden.
U bent niet verplicht om zekerheid te stellen voor het kindsdeel en mag daar op interen. U bent vrij om over alle goederen van de nalatenschap te beschikken en u hoeft daarover geen verantwoording af te leggen.
Uw kind heeft wel recht op inzage van administratieve gegevens ten behoeve van het vaststellen van de hoogte van diens vordering. Hij kan om een boedelbeschrijving vragen, die een waardering moet bevatten van de goederen en de schulden van de nalatenschap. Er is dus wel recht op inzage, maar alleen van stukken per de datum van overlijden.
Bij deze wil ik u heel graag de volgende vraag stellen:
Een goed vriend van mij, die lid is van een broeders congregatie in Nederland, liet onlangs zijn erfdeel uit de nalatenschappen van zijn overleden zusters storten op de algemene rekening van zijn congregatie.
De enige reden daarom is dat hij ten tijde van de overboeking niet beschikte over een persoonlijke bankrekening maar nu inmiddels wel een gezamenlijke rekening met mij. Alle empirische feiten zijn als volgt:
1- In de omschrijving van de overboeking staat letterlijk vermeld: “Erfenis broeder X nlp zusters Y en Z”.
2- Broeder X wil zijn erfenis aan mij schenken.
3- De provinciale overste van zijn congregatie heeft mondeling erkend dat de erfenis, die op de algemene rekening van zijn congregatie staat, wel van broeder X is en niet van de congregatie.
4- In zijn testament heeft broeder X mijn benoemd tot enige erfgenaam.
5- De provinciale overste heeft het testament van broeder X zonder zijn wetenschap geopend, gelezen en besproken met zijn bestuur!!!
6- De notaris, die bemoeid is met de afwikkeling van de nalatenschappen van broeder X zijn zusters,
heeft de provinciale overste laatst een brief toegestuurd waarin hij hem duidelijk vraagt om dat geldbedrag van de erfenis over te maken op mijn gezamenlijke rekening met broeder X.
7- De provinciale overste weigert mee te werken.
En mijn vraag nu is:
Mochten wij (mijn vriend en ik) een rechtszaak willen aanspannen tegen de provinciale overste (of zijn congregatie), hoe groot is de slaagkans dat wij, mede op grond van bovengenoemde feiten, dat geldbedrag daadwerkelijk terugkrijgen?
In afwachting van uw antwoord verblijf ik,
Er zouden hier kerkrechtelijke aspecten kunnen spelen omdat broeder X lid is van een congregatie en er daarom “interne regels” van toepassing zijn tussen hem en de congregatie. Omdat ik daar verder geen kennis van heb, laat ik dat aspect buiten beschouwing. Civielrechtelijk merk ik op dat u als eventuele erfgenaam op dit moment geen vordering heeft. Broeder X zou die wel kunnen hebben. Op grond van de wet is een overeenkomst die er toe strekt te beschikken over nog niet opengevallen nalatenschappen nietig. Als de gelofte van armoede er toe strekt dat broeder X op voorhand afstand doet van zijn aandeel in nalatenschappen ten behoeve van de congregatie, dan is dat niet zonder meer een rechtsgeldige of afdwingbare verbintenis.
Vraag is dan of broeder x met de overboeking naar de congregatie bedoeld heeft een schenking te doen en/of dat de congregatie dat onder de gegeven omstandigheden mocht beschouwen als een gift. De bijzondere relatie tussen broeder x en de congregatie is daarbij een belangrijk aspect en ook of het te doen gebruikelijk is dat broeders hun wereldlijke goederen weggeven aan de congregatie.
Het vertrouwen kan dan zijn gewekt dat broeder x het geld wilde schenken en/of daar afstand van wilde doen door het in de pot van de congregatie te storten. Anderzijds wordt kennelijk erkend dat het gestorte geld van de broeder is en niet van de congregatie. Als dit wordt erkend, zie ik geen redenen waarom broeder x niet over dat geld zou mogen beschikken. Let wel dat het gaat om een mondelinge erkenning en dat dit bewijsrechtelijk lastig kan liggen. Als die erkenning niet kan worden aangetoond zitten er best nog wat haken en ogen aan de zaak.
Onze verslaafde broer, die sinds tientallen jaren geen contact met ons wilde, is deze week overleden.
Wij, zijn drie zussen, hoorden nu, dat hij hoge schulden achterlaat, geen begrafenisverzekering had en ook dat hij getrouwd blijkt te zijn, maar geen kinderen heeft. Zijn vrouw is onvindbaar. Onze ouders en grootouders zijn al heel lang geleden overleden. Als wij, de zussen, de erfenis verwerpen, is het dan mogelijk dat onze kinderen en event. onze kleinkinderen zijn schulden erven? Of is het aan te raden dat zij ook zijn erfenis verwerpen?
Als uw broer gehuwd was, is zijn vrouw in beginsel erfgenaam. Wanneerzij zou verwerpen komt u in beeld als erfgenaam. Als u ook verwerpt komen uw kinderen in beeld, zij kunnen ook verwerpen en op die manier schuift de erfenis als het ware telkens door, tot het moment dat er geen erfgenamen meer te vinden zijn. In zo’n geval vervalt de nalatenschap uiteindelijk aan de Staat.
Ook als er (klein)kinderen minderjarig zijn kunnen hun ouders namens hen verwerpen, maar dan dan is wel de toestemming nodig van de kantonrechter. In dit soort situaties kunnen er goede redenen zijn om verwerping van de nalatenschap te overwegen.”. Nogmaals – als eerste is de vrouw van uw broer in beeld en schuldeisers moeten zich allereerst op haar gaan richten.