Deze pagina geeft een algemene juridische toelichting op de wettelijke rechten en plichten van erfgenamen.
De inhoud beperkt zich tot de wettelijke uitgangspunten en laat de toepassing in individuele gevallen buiten beschouwing.
Belangrijkste rechten en plichten van erfgenamen
Bij een nalatenschap spelen de rechten en plichten van erfgenamen een centrale rol.
Erfgenamen zijn samen eigenaar van de nalatenschap. Totdat de erfenis volledig is verdeeld, mag geen enkele erfgenaam zelfstandig beslissingen nemen over de bezittingen.
In de erfrechtpraktijk van mr. W.S. Santema komt regelmatig naar voren dat onduidelijkheid over gezamenlijke rechten en plichten tussen erfgenamen tot problemen kan leiden.
Een boedelbeschrijving betreft een overzicht van alle bezittingen en schulden van de nalatenschap.
Dit kan onderhands of via een notaris worden opgesteld, eventueel op verzoek van de kantonrechter.
Wie bewust informatie achterhoudt, kan zijn aandeel verliezen (artikel 3:194 lid 2 BW) en loopt risico op strafrechtelijke vervolging.
Als uit de boedelbeschrijving blijkt dat er meer schulden dan bezittingen zijn, kan sprake zijn van een negatieve nalatenschap.
Zie ook: Begrippenlijst Erfrecht
Plichten van erfgenamen volgens het erfrecht
Erfgenamen zijn verplicht elkaar volledig te informeren over alles wat nodig is voor een eerlijke verdeling. Belangrijke beslissingen, zoals de verkoop van een woning, mogen alleen met instemming van alle erfgenamen.
Onderhoud en noodzakelijke handelingen mogen wel individueel worden uitgevoerd.
Bij onenigheid kan de kantonrechter een regeling opleggen. Dit geldt ook bij geschillen tussen erfgenamen over beheer, informatie of verdeling van de nalatenschap.
Gevolgen van het achterhouden van informatie door een erfgenaam
Alle erfgenamen moeten openheid van zaken geven. Bij het uitblijven van informatie kan via de kantonrechter een boedelbeschrijving worden afgedwongen. De rechter kan een notaris aanwijzen om alles officieel vast te leggen.
De kosten hiervan zijn boedelkosten en komen uit de nalatenschap.
Bij opzettelijk verzwijgen of misbruik kan een erfgenaam zijn aandeel verliezen en kan sprake zijn van meineed.
Verdeling van een nalatenschap
Een nalatenschap is een onverdeelde gemeenschap: alle erfgenamen hebben recht op hun aandeel in de nalatenschap.
Zolang er niet verdeeld is, mag geen enkele erfgenaam zonder toestemming goederen verkopen, verhuren of verpachten.
Het beheer van de nalatenschap gebeurt gezamenlijk, behalve voor gewoon onderhoud of spoedhandelingen.
Bij onenigheid of conflicten kan de kantonrechter een beheersregeling vaststellen.
Bij de verdeling van een nalatenschap speelt ook de keuze om een erfenis te aanvaarden of te verwerpen een rol. Die keuze kan gevolgen hebben voor de positie van een erfgenaam en voor de aansprakelijkheid voor schulden in de nalatenschap.
Wanneer een executeur is benoemd, gelden andere regels voor beheer en afwikkeling. Lees meer over wat een executeur doet bij een nalatenschap.