Medisch dossier opvragen bij wilsonbekwaamheid ten tijde van het maken van een testament ondanks beroepsgeheim arts.

Ik wil het medisch dossier opvragen van mijn vader/moeder omdat ik vermoed dat hij/zij medisch gezien niet in staat was een testament te maken. Kan dat?

Medisch dossier:

Dit is een in de praktijk veel voorkomende vraag. Als na het overlijden blijkt dat iemand een testament heeft gemaakt terwijl je sterke twijfels had of diegene wel in staat was om dat te doen, wordt vaak de behoefte gevoeld hier navraag over te doen.

Bijvoorbeeld kan de huisarts of een andere behandelende arts worden gevraagd om inzage in het medisch dossier.

Een arts kan en mag echter niet zomaar een verklaring afleggen of inzage verlenen vanwege de geheimhoudingsplicht die hij heeft omtrent de gegevens van zijn patiënten.

De verplichting tot geheimhouding wordt niet opgeheven door het overlijden van de patiënt.

Dus ook na het overlijden blijft de arts gebonden aan zijn geheimhoudingsverplichting.
Deze verplichting is wettelijk vastgelegd. Bovendien mag een arts op grond van de wet ook in het kader van een gerechtelijke procedure zich beroepen op een verschoningsrecht. Dat betekent dat een arts geen verklaring hoeft af te leggen.
Het verschoningsrecht is gebaseerd op de gedachte dat een ieder zich voor bijstand en advies tot een hulpverlener moet kunnen wenden zonder ervoor te vrezen dat de inhoud hiervan aan derden bekend wordt. Het recht op privacy wordt als een zwaarwegend belang beschouwd.

Onder omstandigheden kunnen hier uitzonderingen op worden gemaakt.

 

De Hoge Raad heeft in een arrest uit 2001 geoordeeld dat de geheimhoudingsplicht kan worden doorbroken:

  1. wanneer er zwaarwegende aanwijzingen bestaan dat de erflater niet over zijn verstandelijke vermogens beschikte en niet bekwaam was om rechtshandelingen te verrichten;
  2. aannemelijk is dat het medisch dossier daarover opheldering zal kunnen geven;
  3. terwijl deze opheldering niet op andere wijze verkregen kan worden.

Als aan deze drie vereisten voldaan is, kan een rechter een arts verplichten tot het vrijgeven van het medisch dossier. In de praktijk komt dit maar zeer zelden voor, rechters zijn over het algemeen zeer kritisch en terughouden bij het doorbreken van de geheimhoudingsplicht van een arts. Alleen in zeer uitzonderlijke gevallen wordt er door de rechter geoordeeld dat een arts zich niet kan beroepen op zijn geheimhoudingsplicht.

Of er inderdaad sprake is van zwaarwegende aanwijzingen is, is een afweging van feitelijke aard.
Het is met andere woorden sterk afhankelijk van de feiten en omstandigheden van het geval of het mogelijk is om inzage te krijgen in het medisch dossier.

 

Mr. W. S.  Santema kan u adviseren en bijstaan in deze gevallen.

Wiebren Santema heeft een ruime ervaring met discussies over geheimhoudingsverplichingen. Hij heeft met succes procedures gevoerd over het verlenen van inzage in medische dossiers en dossiers van notarissen.


HEEFT U EEN VRAAG OVER ERFRECHT?

Wilt u meer weten over het erfrecht? Of vrijblijvend van gedachten wisselen?

mr. W.S. (Wiebren)Santema geeft u graag advies!
Persoonlijk via de telefoon, mail, online of op kantoor.

Neem vandaag contact op.

Advocatenkantoor Defenz Advocaten
Afdeling erfrecht:

Tel:   088 –  5159099
e-mailinfo@defenz.nl

Of maak gebruik van het gratis spreekuur.

 

 


Is er een verjaringstermijn voor het nietig verklaren van een testament bij wilsonbekwaamheid?

Ik wil het medisch dossier opvragen van mijn vader/moeder omdat ik vermoed dat hij/zij medisch gezien niet in staat was een testament te maken.

 

Geen inloggegevens van overledene, Wat nu?

Geen inloggegevens van overledene, wat nu?

Wanneer een dierbare overlijdt, is het vaak wenselijk om foto’s, online contactgegevens en digitale documenten van de overledene te hebben. Maar wat als je de inloggegevens van bepaalde accounts, of zelfs de toegangscode van de mobiele telefoon of computer, niet kunt achterhalen?

Eerste Hulp Bij Recht zocht het uit.

Accounts die doorleven
‘Doordat nabestaanden vaak niet weten waar iemand allemaal op is geabonneerd en met welke gegevens, kunnen deze accounts vaak niet worden opgezegd en blijven ze dus ‘doorleven’’, legt Sander van der Meer, forensisch ICT-specialist en tevens oprichter en algemeen directeur van het bedrijf Digitale Nazorg, uit.

‘Het begrip ‘digitale erfenis’ is een verzamelnaam van alles wat een overledene op digitaal gebied achterlaat. Veel digitale zaken zijn helaas niet, of niet goed geregeld bij een overlijden. Bij Digitale Nazorg kunnen we, met behulp van diverse hard- en software, informatie op harde schijven vinden, mobiele telefoons uitlezen en zeer uitgebreid zoeken op het internet.’

Wie heeft er toegang?
Volgens Wiebren Santema, erfrecht advocaat bij Machiels Advocaten, is het krijgen van toegang tot inloggegevens van een dierbare overledene een steeds grotere rol gaan spelen in discussies tussen erfgenamen. ‘Dat komt doordat er bijvoorbeeld steeds meer via internet wordt gebankierd en men geen papieren bankafschriften meer ontvangt. Maar meestal is het probleem bij deze discussies veelomvattender en gaat het over de vraag of je überhaupt recht hebt op afgifte van die gegevens. Niet in alle gevallen kun je als kind namelijk onbeperkt toegang krijgen tot de bankgegevens van je ouders.’

Van der Meer: ‘Wanneer je door een verklaring van erfrecht een rechthebbende nabestaande bent, ben je in principe de rechtmatige eigenaar van de apparatuur van de overledene. Je bent dan bevoegd tot het opvragen en wijzigen van diverse zaken van de overledene. Wanneer wij onderzoek doen en toegang nodig hebben tot die apparatuur, vragen we hen altijd te tekenen voor toestemming. Anders zouden wij ons schuldig maken aan een misdrijf als ‘computervredebreuk’ volgens artikel 138a van het Wetboek van Strafrecht.’

Minimaal drie maanden
‘‘Vroeger’ was de tip om alle abonnementen, zoals internet- of telefoonabonnementen, zo snel mogelijk op te zeggen vanwege de kosten’, zegt Van der Meer. ‘Wij adviseren echter om al deze abonnementen minimaal drie maanden te laten doorlopen. Dat kost misschien wat geld, maar op die manier krijg je nog wel inzicht in de lopende mailwisselingen van de overledene, kun je via het e-mailaccount andere accounts opzeggen en kun je nog gebruik maken van de SMS-controle of 2-staps verificatie die daar vaak voor nodig is.’

Social media
‘Met name social media vormen een groot probleem bij een overlijden, omdat de ‘vrienden’ van de overledene vaak niet weten dát de persoon is overleden’, vertelt Van der Meer. ‘Of er ontstaan allemaal ongewilde geruchten op de betreffende media. Nabestaanden weten vaak niet eens wat er allemaal mogelijk is met de social media-accounts van de overledene. Wat zij zelf al kunnen regelen na het overlijden van een dierbare, hangt natuurlijk wel af van de kennis en ervaring op digitaal gebied. Stappenplannen voor het opzeggen van social media-kanalen van iemand die is overleden, staan op onze website: www.digitalenazorg.nl

‘Wij kunnen helpen bij het beëindigen van online diensten. Maar de accounts ook onzichtbaar maken, behoort niet tot onze taken. Nu is het begrip ‘onzichtbaar’ relatief, want als er eenmaal iets op internet staat, is het vrijwel onmogelijk het daar af te halen.’

Tips om te voorkomen
Hoe kun je voorkomen dat erfgenamen bij jouw overlijden discussies krijgen over jouw digitale erfenis? Santema: ‘Mijn tip om een erfrechtelijk geschil te voorkomen, is om vooral regelmatig je testament te laten checken en daarbij ook aandacht te besteden aan je digitale erfenis.’

Van der Meer: ‘Je digitale erfenis kun je heel simpel op orde brengen door een stuk papier te maken met daarop alle diensten, gebruikersnamen, wachtwoorden en codes. Deel dat document met een naaste. Een alternatief voor een stuk papier is een digitale kluis. Hier kun je indien je nog in leven bent, online al je gegevens, accounts, wachtwoorden en nabestaanden in kwijt. Zo’n bedrijf geeft deze gegevens dan vrij aan de aangewezen nabestaanden, wanneer je overlijdt.’

Geen inloggegevens van overledene, wat nu?

Wiebren Santema is specialist op het gebied van erfrecht.
Neem contact op voor meer informatie

 

 

 

 

 


Legitieme portie

1. Hoe groot is mijn legitieme?

Het legitieme deel is naar huidig erfrecht de helft van een gewoon kindsdeel. Dat wil zeggen: het breukdeel is de helft van het breukdeel bij versterf.

 

Voorbeeld breukdeel legitieme

X en Y zijn gehuwd en hebben 3 kinderen, A,B en C. Als X overlijdt en geen testament heeft gemaakt, erven Y en de kinderen ieder 1/4e deel van de nalatenschap. Het legitieme deel van ieder kind is dan 1/8e.

Welke waarde de legitieme heeft, is afhankelijk van de waarde van het nagelaten vermogen.
Dit saldo wordt berekend aan de hand van het op het moment van overlijden aanwezige vermogen. Ook de begrafeniskosten worden op dat saldo in mindering gebracht. Naast het saldo van baten en lasten worden ook de gedane schenkingen en giften meegeteld.
De giften of schenkingen die de legitimaris zelf heeft ontvangen, worden afgetrokken van de legitieme.

 

Voorbeeld berekening legitieme:

X en Y zijn gehuwd en hebben 3 kinderen, A,B en C.
X overlijdt en heeft geen testament gemaakt. Bij overlijden bestaat de huwelijksgemeenschap uit een totaal aan baten van € 100.000,– en schulden ad € 60.000,–. Er is een positief saldo van € 40.000,– waarvan de helft in de nalatenschap valt (de andere helft behoort aan Y op basis van de huwelijksgemeenschap).

Iedere erfgenaam verkrijgt 1/4e van 20.000,– = € 5.000,– De kinderen verkrijgen dit erfdeel in de vorm van een niet-opeisbare vordering. Dit bedrag wordt pas uitgekeerd op het moment van overlijden van Y.
Stel dat X kind A heeft onterfd. A heeft dan recht op een legitieme van € 2.500,–. Ook dit bedrag wordt pas opeisbaar op het moment van overlijden van Y.

Stel dat X geen testament heeft gemaakt maar wel twee van de kinderen B en C een schenking heeft gedaan van ieder 20.000,–, waardoor er per saldo bij zijn overlijden geen vermogen resteert (de baten zijn even hoog als de schulden). De erfdelen zijn dan 0. B en C hebben echter schenkingen gehad en A niet. A kan dan een beroep doen op zijn legitieme rechten, waarmee hij alsnog een vordering krijgt van 1/8e van 20.000,– = € 2.500,–
(Waarom 1/8e van 20.000,– en niet van € 40.000,–? Omdat de schenking ten laste van de huwelijksgemeenschap is gekomen en dus voor de helft ten laste van de erfenis.)

2. Kan ik ook een beroep doen op de legitieme als ik niet onterfd ben?

Het recht op de legitieme geldt niet alleen voor onterfde kinderen, maar is van toepassing op alle kinderen. In sommige situaties is het ook voor niet-onterfde kinderen van belang een beroep te doen op de legitieme, dit wordt vaak een aanvullend beroep op de legitieme genoemd.

Voorbeeld: A en B zijn erfgenaam. De totale erfenis bedraagt netto € 10.000,00. B heeft echter in het verleden een schenking gehad van € 50.000,00. Als de erfenis gewoon wordt gedeeld tussen beide erfgenamen krijgt ieder € 5.000,00. Erfgenaam A kan echter een beroep doen op de legitieme. Voor de berekening daarvan wordt ook de ontvangen schenking meegeteld. De legitieme van A komt dan uit op 1/4e van 60.000 = € 15.000,00

Conclusie: A kan met een beroep op de legitieme aanspraak maken op de hele erfenis ad € 10.000,00 en daarnaast vorderen dat B aan hem een bedrag van € 5.000,00 betaalt. Daarmee zal A uitkomen op een verkrijging van € 15.000,00.

3. Waar heb ik recht op als ik ben onterfd?

Ieder kind heeft recht op een minimum bedrag als het gaat om de nalatenschap van diens ouders, de zogenaamde legitieme portie. De legitieme portie is het gedeelte van de waarde van het vermogen van uw ouders waar u als kind altijd recht op heeft, ongeacht de inhoud van het testament en in weerwil van gedane giften.

De legitieme wordt verkregen in de vorm van een vordering. De legitimaris wordt door een beroep te doen geen mede-eigenaar van de goederen van de nalatenschap.

4. Wanneer kan ik mijn legitieme opeisen?

Als de overledene ten tijde na zijn overlijden een echtgenoot achterlaat, hoeft de legitieme pas te worden uitgekeerd op het moment van overlijden van de langstlevende echtgenoot. Een zelfde voorziening kan middels een testament worden getroffen ten behoeve van een partner als er een gemeenschappelijke huishouding wordt gevoerd.

Tot het moment van opeisbaarheid  is de echtgenoot/partner volledig vrij om over het door hem/haar geërfde te beschikken en daar op in te teren. Er hoeft met andere woorden geen zekerheid gesteld te worden voor de legitieme.

Als er geen langstlevende echtgenoot of partner meer is dan wordt  het bedrag ter waarde van de legitieme zes maanden na het overlijden opeisbaar.

Let wel dat – ook al is de legitieme nog niet opeisbaar – er wel binnen vijf jaar na het overlijden van de ouder kenbaar aanspraak gemaakt moet worden op de legitieme. Deze termijn van 5 jaar is een vervaltermijn, dat betekent dat verlenging daarvan niet mogelijk is.

5. Hoe doe ik een beroep op mijn legitieme?

De mogelijkheid om een beroep te doen op de legitieme vervalt vijf jaar na het overlijden. Dat geldt ook als de legitieme nog niet opeisbaar is omdat de langstlevende ouder nog leeft. Deze termijn van 5 jaar is een vervaltermijn, dat betekent dat verlenging daarvan niet mogelijk is.

De wet stelt: “De mogelijkheid om aanspraak te maken op de legitieme portie vervalt, indien de legitimaris niet binnen een hem door een belanghebbende gestelde redelijke termijn, en uiterlijk vijf jaren na het overlijden van de erflater, heeft verklaard dat hij zijn legitieme portie wenst te ontvangen.”
De wet stelt geen formele eisen aan de inhoud van een beroep op de legitieme.

Een beroep op de legitieme kan ook mondeling gedaan worden. Om te voorkomen dat er later discussie ontstaat of het beroep al dan niet (tijdig) is gedaan, is het wel raadzaak er voor te zorgen dat kan worden aangetoond dat het beroep op de legitieme gedaan is, bijvoorbeeld door het schriftelijk bij aangetekend schrijven kenbaar te maken.
De wet zegt niet tegen wie de legitimaris zijn verklaring moet afleggen. Het ligt voor de hand dat de legitimaris deze verklaring kenbaar moet maken bij degene op wie hij zijn vordering verkrijgt, dus de gezamenlijke erfgenamen of de langstlevende ouder.

 

Het legitieme deel is naar huidig erfrecht de helft van een gewoon kindsdeel. Dat wil zeggen: het breukdeel is de helft van het breukdeel bij versterf.

 


 

mr. W.S. (Wiebren)  Santema is de specialist op het gebied van erfrecht.

 

“Iedere situatie is uniek en vereist een op maat gemaakt plan van aanpak”.
“Een standaard erfrechtelijk geschil bestaat niet”.

 

Wilt u meer weten over het erfrecht?
Of vrijblijvend van gedachten wisselen?
Neem contact op met mr. W.S. (Wiebren) Santema

 

 


 

 

Erfrecht advocaat Santema

Verdeling nalatenschap. Omvang legitieme portie. Vraag of opgenomen gelden al of niet een gift zijn (geweest). Erkenning dat geld is opgenomen, maar ten titel van schenking is een ja.. maar verweer. Geen specifiek bewijsaanbod ter zake deze titel (gift) gedaan. Onrechtmatige toe-eigening van gelden noopt tot schadevergoeding aan de gezamenlijke erfgenamen (nalatenschap). Wettelijke rente. Vordering tot verdeling. Lees verder opRechtspraak.nl


 

→ Ga terug naar erfrechtadvocaat.nu / veel gestelde vragen

Is er een verjaringstermijn voor het nietig verklaren van een testament bij wilsonbekwaamheid?

Verjaringstermijn testament:

 

Bij dit soort kwesties moet een goed onderscheid gemaakt worden tussen
vernietigbare rechtshandelingen en nietige rechtshandelingen.

(Het opstellen van een testament kan worden aangemerkt als een rechtshandeling.)

Nietige rechtshandelingen worden geacht nimmer rechtskracht te hebben gehad.

Bij vernietigbare rechtshandelingen, het woord geeft het al aan, zal een beroep gedaan moeten worden op de vernietigbaarheid.
Als dat niet (tijdig) wordt gedaan, vervalt de mogelijkheid daar nog tegen in actie te komen.

Bijvoorbeeld een testament dat is gemaakt op grond van bedreiging, bedrog of onjuiste beweegredenen is vernietigbaar.

 

Als het gaat om een testament dat onder invloed van een geestelijke stoornis is gemaakt dan is er sprake van een nietig testament.

 

Een vordering tot vernietiging van een testament verjaart een jaar na het overlijden van degene die het testament heeft gemaakt of uiterlijk na drie jaar (één en ander afhankelijk van het tijdstip waarop de vernietigingsgrond bekend geworden is).

Deze termijnen gelden niet voor een nietig testament.
Er is met andere woorden geen wettelijke termijn waarbinnen de nietigheid van een testament moet worden vastgesteld, anders dan de algemeen geldende verjaringstermijn van 20 jaar.

Overigens zou ik een dergelijke kwestie niet zo lang op de plank laten liggen.
U moet terdege rekening houden met bewijsproblematiek, maar bovendien zou u ook op enig moment uw rechten kunnen verwerken.

 

 

Vernietigbare rechtshandelingen en nietige rechtshandelingen

Wilt u meer weten over het erfrecht?

Of vrijblijvend van gedachten wisselen?
Neem contact op met mr. W.S. (Wiebren) Santema

Tel:  088 –  5159099


Vernietiging van afgifte legaten wegens wilsonbekwaamheid van executeur

Uitspraak:

Datum uitspraak 16-03-2016
Datum publicatie 21-03-2016
Rechtsgebieden Civiel recht
Inhoudsindicatie: Erfrecht

Vernietiging van afgifte legaten wegens wilsonbekwaamheid van executeur.
Verdeling van nalatenschap van vader kan pas na verdeling van ontbonden huwelijksgoederengemeenschap.

Het geschil betreft de nalatenschap van de op datum in 1931 te woonplaats geboren, en op datum in 2012 in de gemeente [X] overleden heer [A] , hierna te noemen: erflater.
Erflater was in gemeenschap van goederen gehuwd met de op [datum in] 1930 in de gemeente [Y] geboren, en op [datum in] 2015 overleden mevrouw [B] , hierna te noemen: [B] .
Partijen zijn de kinderen van erflater en [B] .Partijen en [B] waren de gezamenlijke erfgenamen van erflater. Erflater heeft bij testament van 5 februari 1976 over zijn nalatenschap beschikt. Erflater heeft daarbij aan [B] een keuzelegaat vermaakt, alsmede een vruchtgebruiklegaat over zijn gehele nalatenschap. Tot slot is [B] benoemd tot executeur van zijn nalatenschap.

Lees hier de hele uitspraak.

 


 

Verjaringstermijn

Wilsonbekwaamheid betekend dat als een persoon niet (meer) in staat is om zelfstandig beslissingen te nemen. Bijvoorbeeld als iemand dement is, in coma ligt of ernstig in de war is.

 

Verjaringstermijn wilsonbekwaam

 

Rechten en plichten erfgenamen

Rechten en plichten van erfgenamen.

 

1. Wat moet ik doen als ik niet of onvoldoende word geïnformeerd bij een nalatenschap / erfenis?

Erfgenamen zijn verplicht elkaar alle gegevens te verstrekken die voor de bepaling van hun erfrechtelijke posities van belang zijn. Voorafgaand aan een verdeling heeft iedere deelgenoot het recht een boedelbeschrijving te vorderen. Een boedelbeschrijving houdt in dat alle tot de nalatenschap behorende goederen en zaken worden beschreven, zowel de baten als de lasten. Een boedelbeschrijving kan onderhands worden opgesteld, maar ook door een notaris in de vorm van een notariële akte. In een notariële akte wordt de boedelbeschrijving in de meeste gevallen onder ede bevestigd.

Het is mogelijk om de kantonrechter een boedelbeschrijving te laten bevelen. De kantonrechter zal daartoe een notaris aanwijzen.
De kosten van de werkzaamheden van de notaris worden aangemerkt als boedelkosten. Dit betekent dat de kosten voor rekening komen van de erfgenamen.

Het afleggen van een eed omtrent de juistheid van de boedelbeschrijving lijkt op het eerste gezicht gratuit. Maar let wel dat wanneer blijkt dat er toch zaken buiten beschouwing zijn gelaten er in feite meineed is gepleegd en dat op het plegen van meineed  strafrechtelijke sancties staan.

Daarnaast geldt dat een erfgenaam die opzettelijk tot de nalatenschap behorende goederen verzwijgt, zoek maakt of verborgen houdt, zijn aandeel daarin aan de overige erfgenamen verbeurt  (artikel 3:194 lid 2 BW).

 

2. Wat zijn mijn rechten en plichten als erfgenaam ten opzichte van andere erfgenamen?

De nalatenschap vormt een onverdeelde gemeenschap waartoe alle erfgenamen ieder voor een gelijk deel gerechtigd zijn.

Juridisch wordt deze gezamenlijke eigendom aangeduid als een gemeenschap en de gerechtigden (erfgenamen) als deelgenoten.

Alle tot de nalatenschap behorende goederen zijn mede-eigendom van alle erfgenamen zolang er nog niet verdeeld is. Dit betekent dat niet over de boedel (zowel inboedel als banktegoeden) kan worden beschikt zonder medewerking en/of instemming van alle deelgenoten.

Met daden van beschikking worden handelingen bedoeld als verkopen, verhuren of verpachten van de grond c.q. de woning.

Voor het overige geschiedt het beheer van de gemeenschap door de deelgenoten tezamen. Onder beheer wordt begrepen “alle handelingen die voor de normale exploitatie van het goed dienstig kunnen zijn, waaronder ook het aannemen van aan de gemeenschap verschuldigde prestaties”.

Bepaalde handelingen die kunnen beschouwd als beheersdaden kunnen door iedere deelgenoot afzonderlijk worden verricht. Hierbij gaat het om handelingen dienende tot gewoon onderhoud of tot behoud van de zaak en handelingen die geen uitstel kunnen lijden.

Deelgenoten kunnen onderling afspraken maken over het beheer van de gemeenschap. Op verzoek van een belanghebbende partij kan de kantonrechter desnoods een beheersregeling treffen.

Erfgenamen zijn verplicht elkaar alle gegevens te verstrekken die voor de bepaling van hun erfrechtelijke posities van belang zijn. Voorafgaand aan een verdeling heeft iedere deelgenoot het recht een boedelbeschrijving te vorderen.