Het medisch dossier opvragen van mijn vader of moeder omdat er het vermoeden is dat hij/zij medisch gezien niet in staat was (wilsonbekwaam, wilsonbekwaamheid) een testament te maken. Kan dat?
Dit is een in de praktijk veel voorkomende vraag.
Als na het overlijden blijkt dat iemand een testament heeft gemaakt terwijl je sterke twijfels had of diegene wel in staat was om dat te doen, wordt vaak de behoefte gevoeld hier navraag over te doen.
Bijvoorbeeld kan de huisarts of een andere behandelende arts worden gevraagd om inzage in het medisch dossier.
Een arts kan en mag echter niet zomaar een verklaring afleggen of inzage verlenen
vanwege de geheimhoudingsplicht die hij heeft omtrent de gegevens van zijn patiënten.
De verplichting tot geheimhouding wordt niet opgeheven door het overlijden van de patiënt
Dus ook na het overlijden blijft de arts gebonden aan zijn geheimhoudingsverplichting.
Deze verplichting is wettelijk vastgelegd.
Bovendien mag een arts op grond van de wet ook in het kader van een gerechtelijke procedure zich beroepen op een verschoningsrecht.
Dat betekent dat een arts geen verklaring hoeft af te leggen.
Het verschoningsrecht is gebaseerd op de gedachte dat een ieder zich voor bijstand en advies tot een hulpverlener moet kunnen wenden
zonder ervoor te vrezen dat de inhoud hiervan aan derden bekend wordt.
Het recht op privacy wordt als een zwaarwegend belang beschouwd.
Onder omstandigheden kunnen hier uitzonderingen op worden gemaakt. Wilsonbekwaam
De Hoge Raad heeft al in 2001 geoordeeld dat de geheimhoudingsplicht onder omstandigheden (wilsonbekwaam) kan worden doorbroken. Die uitzondering op de geheimhoudingsverplichting is met ingang van 1 januari 2020 nu ook wettelijk vastgelegd.
In artikel 7:458a BW staat:
“In afwijking van het bepaalde in artikel 457 lid 1 verstrekt de hulpverlener desgevraagd inzage in of afschrift van gegevens uit het dossier van een overleden patiënt aan:
c. een ieder die een zwaarwegend belang heeft en aannemelijk maakt dat dit belang mogelijk wordt geschaad en dat inzage in of afschrift van gegevens uit het dossier noodzakelijk is voor de behartiging van dit belang.
Door de KNMG is hieromtrent een richtlijn uitgewerkt waarin wordt aangegeven hoe artsen hiermee in de praktijk om dienen te gaan
In die richtlijn staat over het verstrekken van inzage van een overleden patiënt:
“Enkel een emotioneel belang”
is volgens de wetgever niet voldoende.
Bij een zwaarwegend belang kan het bijvoorbeeld gaan om kinderen die een vlak voor het overlijden gesloten huwelijk van een ouder vanwege een wilsgebrek willen vernietigen of die willen beoordelen of een ouder wilsbekwaam was om zijn testament te wijzigen”.
De huidige wettekst lijkt hiermee meer ruimte te bieden dan in het verleden om inzage te verlangen in het medisch dossier als er gerede twijfels is over de totstandkoming van een testament
In de praktijk blijkt echter dat zorgverleners – nog steeds – zeer terughoudend zijn bij het verlenen van inzage in medische gegevens.
In een recente uitspraak werden er zelfs door de betreffende arts zulke hoge eisen gesteld dat de rechter hierover opmerkt dat de belanghebbende niet in een onmogelijke (vicieuze cirkel) gebracht mag worden.
Daarmee werd bedoeld dat van de belanghebbende verwacht mag worden dat die aan de hand van voldoende concrete aanwijzingen aantoont dat er “een vermoeden van wilsonbekwaamheid” bestaat – en niet dat de belanghebbende de wilsonbekwaamheid bewijst – want voor dat bewijs wordt immers inzage in het medisch dossier gevraagd.
Eén en ander blijft een bron van discussie: wanneer is er sprake van “voldoende concrete aanwijzingen”.
De Rechtbank Den Haag oordeelde in 2025 (ECLI:NL:RBDHA:2025:14345 ) dat een testament nietig was, omdat de erflater door vasculaire dementie de gevolgen van zijn uiterste wil niet kon overzien. Een deskundigenrapport was daarbij doorslaggevend. Zie de Uitspraak van de Rechtbank Den Haag (ECLI:NL:RBDHA:2025:14345) over nietigheid van een testament wegens dementie. Deze uitspraak benadrukt dat wilsbekwaamheid bij het opstellen van een testament cruciaal is voor de rechtsgeldigheid.